Điều quan trọng nhất làm nên lãnh đạo?

Có thời, phẩm chất quan trọng nhất của nhà lãnh đạo là sự dũng cảm và khả năng thấu hiểu điểm yếu của đối thủ, như trong các cuộc chiến tranh thời Napoleon.

Cũng có thời, nhà lãnh đạo được kỳ vọng phải độc đoán, thậm chí hiếu chiến, như giai đoạn đầu thế kỷ XX khi Henry Ford từng tuyên bố: “Cho họ bất cứ màu nào họ muốn, miễn là màu đen.”

Đến kỷ nguyên của David Ogilvy – bậc thầy quảng cáo – sự sáng tạo lại trở thành phẩm chất cốt lõi của lãnh đạo.

Dù ở thời kỳ nào, một yêu cầu không thay đổi đối với nhà lãnh đạo kinh doanh vẫn là tạo ra lợi nhuận. Tuy nhiên, có lẽ chưa bao giờ trong lịch sử, các giá trị đạo đức và sự tôn trọng con người lại trở thành yêu cầu trung tâm như ngày hôm nay.

Khi giá trị trở thành lợi thế cạnh tranh của lãnh đạo hiện đại

Tính chuyên quyền từng là yếu tố xác định hình ảnh nhà lãnh đạo. Nhưng trong bối cảnh hiện tại, điều đó không còn đủ. Nhà lãnh đạo ngày nay được đòi hỏi phải nhìn sâu vào bên trong bản thân, hiểu rõ hệ giá trị cốt lõi và dẫn dắt tổ chức bằng những giá trị có khả năng đứng vững trước thử thách của thời gian.

Lãnh đạo không chỉ là đưa ra mệnh lệnh, mà là khả năng định hình mục đích, tạo ra ý nghĩa và dẫn dắt bằng sự tôn trọng.

James MacGregor Burns: Lãnh đạo là kết nối lợi ích với mục đích cao hơn
Trong tác phẩm kinh điển “Leadership” (HarperCollins, 1978), nhà sử học và chính trị học James MacGregor Burns cho rằng nhà lãnh đạo cần dung hòa các lợi ích cạnh tranh trong tổ chức, đồng thời tạo ra một vị trí và mục đích cao hơn cho tương lai.

Ông viết:

“Bài kiểm tra cuối cùng của phẩm chất lãnh đạo là khả năng vượt lên trên những nhu cầu và mong đợi hàng ngày, để liên kết vai trò, lựa chọn, phong cách và cam kết của nhà lãnh đạo với một hệ thống giá trị rõ ràng và được nhận thức.”

Theo Burns, hành động cốt lõi của lãnh đạo là giúp con người nhận diện nhu cầu thực sự của họ, xác định các giá trị một cách có ý nghĩa và chuyển hóa chúng thành hành động có mục đích.

Nâng cấp "hệ điều hành" tâm trí của nhà lãnh đạo

Anh Phạm Duy Hiếu – Tổng Giám đốc Ngân hàng An Bình (ABBank) nhấn mạnh sức mạnh của ngôn từ trong lãnh đạo, đồng thời chia sẻ về tầm quan trọng của việc xây dựng niềm tin và phát triển đội ngũ như nền tảng cho sự tăng trưởng bền vững. Theo anh, đây chính là quá trình “nâng cấp hệ điều hành” trong tâm trí người lãnh đạo, giúp tổ chức thích ứng và bứt phá trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Lòng tin – Nền tảng không thể thay thế của lãnh đạo hiệu quả

Những luận điểm của Burns vang vọng mạnh mẽ trong môi trường kinh doanh hiện đại, và cũng là lời cảnh báo giống như quan điểm của Peter Drucker – nhà tư tưởng quản trị hàng đầu thế giới.

Trong “Managing for the Future”, Drucker khẳng định:

“Lòng tin là cam kết của nhà lãnh đạo. Nó gắn liền với một khái niệm tưởng như đã lỗi thời: sự chính trực.”

Ông nhấn mạnh rằng hành động và niềm tin của nhà lãnh đạo phải nhất quán với nhau, hoặc ít nhất không được mâu thuẫn. Theo Drucker, lãnh đạo hiệu quả không dựa trên trí thông minh vượt trội, mà dựa trên sự kiên định.

Kiên định – Chiếc la bàn đạo đức của nhà lãnh đạo

Sự kiên định chính là một dạng trí tuệ cảm xúc, tạo ra lòng tin, sự tôn trọng và niềm tin vào các giá trị cốt lõi. Đây là những năng lực mà nhà lãnh đạo ngày nay buộc phải sở hữu.

Nhà lãnh đạo hiện đại cần được dẫn dắt bởi chiếc compa đạo đức, và được thúc đẩy bởi một động cơ đạo đức, chứ không chỉ bởi quyền lực hay kết quả ngắn hạn.

Doanh nghiệp là một cộng đồng có mục đích
Charles Handy – nhà lý thuyết quản trị người Anh – từng nhấn mạnh rằng:

“Một doanh nghiệp tốt là một cộng đồng với một mục đích.”

Theo ông, đó là cộng đồng của những con người có quyền được bày tỏ quan điểm một cách tự do và cởi mở. Trong bối cảnh này, lãnh đạo trưởng thành, đáng tôn trọng và hiệu quả không chỉ là một kỹ năng, mà nên trở thành mục tiêu cốt lõi của mọi tổ chức.

Kết luận

Phẩm chất lãnh đạo có thể thay đổi theo thời đại, nhưng giá trị cốt lõi và lòng tin luôn là nền tảng bền vững nhất. Trong bối cảnh hiện nay, nhà lãnh đạo không chỉ cần năng lực điều hành, mà còn phải được dẫn dắt bởi chiếc la bàn đạo đức và sự kiên định trong hành động. Khi lãnh đạo bằng giá trị, tổ chức không chỉ đạt kết quả, mà còn xây dựng được một cộng đồng có ý nghĩa và phát triển lâu dài.