Ngành F&B là gì? Cơ hội nghề nghiệp và xu hướng phát triển F&B

Ngành F&B (Food and Beverage) hay còn gọi là dịch vụ ẩm thực là một trong những lĩnh vực năng động và phát triển mạnh mẽ nhất hiện nay. Không chỉ đóng vai trò quan trọng trong ngành du lịch và khách sạn, F&B còn tạo ra hàng triệu cơ hội việc làm hấp dẫn cho người trẻ. Hãy cùng CareerViet khám phá chi tiết ngành F&B là gì, đặc điểm nổi bật và xu hướng phát triển trong tương lai qua bài viết dưới đây.

Ngành F&B là gì? 

Ngành F&B là gì?

F&B là viết tắt của Food & Beverage, tức là ngành thực phẩm và đồ uống. Khi nhắc đến ngành F&B là gì, nhiều người thường liên tưởng ngay đến các nhà hàng, quán cà phê, khách sạn hay các chuỗi dịch vụ ăn uống quen thuộc. Tuy nhiên, F&B không chỉ đơn giản là phục vụ bữa ăn mà còn bao gồm toàn bộ hoạt động kinh doanh và quản lý dịch vụ trong lĩnh vực ẩm thực và đồ uống.

Đây là ngành đặc thù kết hợp giữa sản phẩm và trải nghiệm, nơi khách hàng tìm thấy cả sự hài lòng về khẩu vị lẫn phong cách phục vụ.

Phân biệt ngành F&B với ngành công nghệ thực phẩm

Hai ngành này khác nhau ở phạm vi công việc. F&B là lĩnh vực kinh doanh thực phẩm và đồ uống, bao gồm cả khâu sản xuất lẫn khâu bán hàng tới người ăn uống cuối cùng. Công nghệ thực phẩm là một ngành đào tạo kỹ thuật, chỉ phục vụ đúng khâu nghiên cứu, chế biến và kiểm soát chất lượng.

Bảng dưới đây so sánh hai ngành trên 3 tiêu chí mà thí sinh hay cân nhắc nhất:

Ba tiêu chí trên cho thấy F&B thiên về kinh doanh và vận hành, còn công nghệ thực phẩm thiên về kỹ thuật. Ngành dịch vụ nói chung là khái niệm rộng hơn cả hai, bao trùm cả du lịch, bán lẻ và tài chính, nên F&B chỉ là một nhánh nằm trong đó. Hiểu đúng ranh giới này giúp bạn chọn đúng chương trình đào tạo ngay từ đầu.

Một bên nghiêng về vận hành kinh doanh, một bên nghiêng về kỹ thuật

Nguồn gốc ngành F&B

Ngành F&B (Food & Beverage) hay ngành thực phẩm và đồ uống là một ngành kinh doanh phổ biến liên quan đến sản xuất, chế biến, phân phối và cung cấp các sản phẩm thực phẩm và đồ uống cho người tiêu dùng.

Ngành F&B bao gồm một loạt hoạt động kinh doanh như nhà hàng, quán bar, quán cà phê, quán ăn nhanh, dịch vụ lưu trú và ăn uống, quán ăn tự chọn, quán ăn công nghiệp, quán ăn trên du thuyền, dịch vụ tiệc cưới và sự kiện, và nhiều hoạt động khác liên quan đến ẩm thực và đồ uống.

Nhưng khái niệm về F&B mới thực sự phát triển từ thế kỷ 19, nhờ hai phát minh về bảo quản thực phẩm. Năm 1810, Nicolas Appert công bố phương pháp bảo quản thức ăn bằng cách đun nóng trong lọ thủy tinh kín. Hơn nửa thế kỷ sau, vào năm 1864, Louis Pasteur hoàn thiện kỹ thuật thanh trùng (pasteurisation) trên rượu vang, rồi kỹ thuật này được áp dụng rộng rãi cho bia và sữa. Kể từ đó, thức ăn và đồ uống có thể được bảo quản, lưu giữ và sử dụng lâu dài hơn thì ngành F&B mới thật sự phát triển mạnh mẽ.

Ngành F&B học gì?

Để làm việc trong ngành F&B, bạn cần có nền tảng kiến thức về quản trị dịch vụ, kỹ năng chế biến thực phẩm và đồ uống, cũng như quản lý nhân sự và tài chính. Ngoài ra, sự am hiểu về an toàn vệ sinh thực phẩm cũng là yêu cầu bắt buộc.

Sinh viên các trường đại học thường được đào tạo thêm về marketing, quản lý thương hiệu và trải nghiệm khách hàng, những yếu tố quan trọng trong cạnh tranh.

Không chỉ vậy, những bạn học ngành công nghệ thực phẩm cũng có nhiều cơ hội tham gia vào lĩnh vực F&B, đặc biệt trong mảng sản xuất và kiểm soát chất lượng. Điều này mở rộng cánh cửa cho các bạn trẻ quan tâm đến việc làm trong lĩnh vực công nghệ thực phẩm, cũng như các vị trí QC, QA thực phẩm tại các nhà máy chế biến.

Tùy theo chương trình đào tạo của từng trường, chuyên ngành Quản lý Nhà hàng - Khách sạn hiện được phân thành 7 tên gọi phổ biến:

• Quản trị du lịch, nhà hàng, khách sạn
• Văn hóa du lịch, Quản trị du lịch khách sạn
• Quản trị khách sạn du lịch
• Quản trị khách sạn
• Quản trị nhà hàng và dịch vụ ăn uống
• Quản trị kinh doanh du lịch
• Quản lý cửa hàng

Một số trường tập trung vào mảng du lịch,trong khi số khác thiên về vận hành nhà hàng. Do đó, thí sinh nên tham khảo kỹ khung chương trình học thay vì chỉ nhìn vào tên ngành.

Ngành F&B thi khối nào để vào đại học?

Không có khối thi riêng mang tên F&B, vì đây là tên gọi của một lĩnh vực kinh doanh chứ không phải một mã ngành đào tạo. Thí sinh vào ngành này có thể tham khảo các mã ngành gần, chẳng hạn Quản trị khách sạn, Quản trị nhà hàng và dịch vụ ăn uống, hoặc Công nghệ thực phẩm.

Các mã ngành đó thường xét 4 tổ hợp phổ biến, gồm A00 (Toán, Lý, Hóa), A01 (Toán, Lý, Anh), D01 (Toán, Văn, Anh) và C00 (Văn, Sử, Địa). Quy chế của mỗi trường, mỗi mùa có thể khác nhau, nên thí sinh cần xem đề án tuyển sinh của năm mình dự thi.

Điều đáng cân nhắc hơn cả khối thi là hướng đào tạo. Nhóm quản trị dạy vận hành điểm bán và trải nghiệm khách hàng, còn nhóm công nghệ thực phẩm dạy về quy trình chế biến và kiểm nghiệm. Người tìm việc nên chọn theo mảng mình muốn làm sau này, vì nhà tuyển dụng đọc hồ sơ theo năng lực làm được việc chứ không theo tên khối thi.

Các trường đào tạo ngành F&B

Tại Việt Nam, F&B được đào tạo chủ yếu thông qua các ngành Quản trị nhà hàng và dịch vụ ăn uống, Quản trị khách sạn và các chương trình liên quan đến công nghệ thực phẩm. Một số trường có chương trình đào tạo trực tiếp và phù hợp với định hướng F&B gồm:

• Đại học Hoa Sen: Đào tạo ngành Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ Ăn uống. Chương trình kết hợp kiến thức quản trị với thực hành về chế biến, nhà hàng, quầy bar, sự kiện, quản lý chi phí và cung ứng dịch vụ ăn uống; sinh viên có cơ hội thực hành tại cơ sở mô phỏng và thực tập tại doanh nghiệp.
• Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF): Đào tạo ngành Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ Ăn uống, tập trung vào quản trị nhà hàng, dịch vụ ăn uống, xây dựng thực đơn, tổ chức sự kiện, quản lý chất lượng và kỹ năng phục vụ. Chương trình kết hợp lý thuyết với thực hành và đào tạo tiếng Anh chuyên ngành.
• Đại học Công Thương TP.HCM (HUIT): Đào tạo ngành Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ Ăn uống. Chương trình bao gồm quản trị cơ sở kinh doanh ăn uống, điều hành bếp, xây dựng thực đơn, tổ chức sự kiện, quản lý các bộ phận bàn - bar - bếp và an toàn vệ sinh thực phẩm.
• Đại học Văn Lang: Đào tạo ngành Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ Ăn uống theo hướng ứng dụng, kết hợp kiến thức nghiệp vụ với quản trị và vận hành nhà hàng. Chương trình hướng đến các vị trí từ nghiệp vụ đến quản lý trong ngành F&B.

Khi chọn trường, thí sinh nên xem kỹ chương trình đào tạo và định hướng nghề nghiệp thay vì chỉ dựa vào tên ngành. Các chương trình thiên về quản trị nhà hàng, dịch vụ và vận hành phù hợp với người muốn phát triển trong mảng F&B; trong khi công nghệ thực phẩm phù hợp hơn với định hướng sản xuất và kiểm soát chất lượng.

Đặc điểm nổi bật của ngành F&B

Một trong những đặc điểm nổi bật của F&B là tính dịch vụ cao. Ngành này luôn đặt trải nghiệm khách hàng làm trọng tâm, vì chất lượng dịch vụ quyết định trực tiếp đến sự thành công của doanh nghiệp.

Ngoài ra, F&B có mức độ cạnh tranh khốc liệt do rào cản gia nhập không quá cao, nhưng để duy trì và phát triển bền vững thì lại đòi hỏi sự đổi mới liên tục về sản phẩm, mô hình kinh doanh và cách quản trị.

Đó là lý do nhiều người, khi tìm hiểu kinh doanh F&B là gì, thường nhấn mạnh vai trò của chiến lược dài hạn và quản lý hiệu quả thay vì chỉ tập trung vào món ăn hay đồ uống.

Ngành F&B gồm những mảng chuyên môn nào?

Ngành F&B chia thành 3 mảng chuyên môn, phân theo vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi từ nguyên liệu tới bữa ăn của khách. Cách chia này khác với cách chia các bộ phận bên trong một nhà hàng. Nó cho thấy người lao động sẽ làm việc ở loại doanh nghiệp nào và cần nền tảng gì. Dưới đây là 3 mảng chuyên môn tạo nên toàn bộ ngành F&B:

• Mảng dịch vụ ăn uống tại điểm bán. Mảng này gồm nhà hàng, quán cà phê, chuỗi đồ uống, bộ phận ẩm thực trong khách sạn và các đơn vị tổ chức tiệc. Người làm ở đây tạo ra giá trị bằng trải nghiệm trực tiếp với khách, nên mảng này phù hợp với ai thích môi trường nhịp nhanh.
• Mảng sản xuất và chế biến thực phẩm, đồ uống. Mảng này gồm các nhà máy chế biến, doanh nghiệp hàng tiêu dùng nhanh và các đơn vị cung ứng nguyên liệu cho chuỗi cung ứng. Giá trị nằm ở chất lượng sản phẩm ổn định theo từng lô, nên mảng này phù hợp với người có nền tảng kỹ thuật.
• Mảng vận hành chuỗi và hỗ trợ kinh doanh. Mảng này gồm các bộ phận đứng sau nhiều điểm bán cùng lúc, từ phát triển mặt bằng, marketing thương hiệu, tuyển dụng, đào tạo cho tới kế toán. Giá trị nằm ở khả năng nhân bản một mô hình đang chạy tốt, nên mảng này phù hợp với người mạnh về số liệu.

Cách chia 3 mảng này giải thích vì sao cùng nói làm F&B mà công việc lại khác nhau đến vậy. Tính đến {update_day}, CareerViet đang có hơn 400 tin việc làm F&B đang mở, và danh sách đó nghiêng nhiều về mảng thứ ba, với các vị trí quản lý vùng, phát triển điểm bán, đào tạo và kế toán ngành. Trong khi đó, phần lớn các bài viết trên mạng chỉ mô tả mảng thứ nhất.

3 mảng chuyên môn ngành F&B

Các vị trí công việc phổ biến trong ngành F&B

Vì nhà hàng, khách sạn là những địa điểm được khách lựa chọn để tận hưởng không gian thoải mái, dễ chịu cũng như thưởng thức đồ ăn, nước uống, nên việc bố trí đầy đủ các bộ phận đóng vai trò vô cùng quan trọng.

Để đảm bảo mọi hoạt động kinh doanh ngành F&B diễn ra thuận lợi thì không thể thiếu đi những vị trí quan trọng, đó là:

Nhân viên

Nhân viên bao gồm nhân viên phục vụ bàn, nhân viên học việc, nhân viên lễ tân, nhân viên pha chế.

Trưởng nhóm

Trưởng nhóm trong nhà hàng, khách sạn kinh doanh ngành F&B được phân bổ ra nhiều bộ phận. Đó chính là trưởng nhóm phục vụ, trưởng nhóm lao công. Tùy thuộc vào nhiều yếu tố, trưởng nhóm sẽ có mức lương khác nhau.

Quản lý

Quản lý cũng là một vị trí đóng vai trò chủ chốt trong các nhà hàng, khách sạn. Họ có nhiệm vụ quản lý nhân viên cấp dưới, quản lý khu vực, giải quyết các vấn đề xảy ra trong quá trình tiếp khách và giải đáp các thắc mắc mà các bộ phận khác không thể giải đáp. Nếu không có quản lý, chắc hẳn giám đốc không thể quán xuyến hết mọi việc.

Hiện nay, nhu cầu tuyển dụng quản lý cửa hàng trong lĩnh vực F&B và bán lẻ ngày càng mở rộng. Đây là những vị trí mang lại nhiều thử thách nhưng cũng đầy tiềm năng phát triển, phù hợp với những ai có kỹ năng lãnh đạo và quản lý tốt.

Giám đốc

Đây là vị trí cao nhất trong tất cả các bộ phận còn lại, chịu trách nhiệm đặc biệt. Các quy định lớn hay nhỏ trong nhà hàng đều do giám đốc lên kế hoạch và thực hiện. Từ việc lên thực đơn, giá cả món ăn, đào tạo nhân viên đến theo dõi tiến độ đều do giám đốc phối hợp với các bộ phận khác thực hiện. Doanh nghiệp có phát triển hay không phần lớn phụ thuộc vào vị trí này.

Học ngành F&B ra trường làm những vị trí nào?

Cơ hội nghề nghiệp trong ngành F&B rất đa dạng, bao gồm các vị trí công việc từ khối dịch vụ vận hành chuỗi, quản lý nhà hàng, cho đến khối kỹ thuật và sản xuất tại nhà máy.

Nhánh dịch vụ tại điểm bán là cửa vào quen thuộc nhất đối với người chưa có kinh nghiệm. Nhóm việc làm phục vụ nhận cả ứng viên chưa qua đào tạo. Nghiệp vụ bưng bê, ghi món và xử lý tình huống với khách được học ngay trong vài tuần đầu, nên đây là nơi nhiều sinh viên bắt đầu để lấy giờ làm thực tế. Nhân viên pha chế đi xa hơn một bậc vì cần một khóa nghề ngắn hạn về cà phê hoặc pha chế đồ uống, đổi lại, thu nhập gắn với tay nghề. Bên khu bếp, nhóm làm việc bếp nhận phụ bếp không cần bằng cấp rồi đào tạo dần lên đầu bếp và bếp trưởng. Ở nấc quản lý, việc làm quản lý nhà hàng tại TP.HCM yêu cầu ứng viên từng làm giám sát ca và đọc được báo cáo doanh thu theo ngày.

Nhánh sản xuất và chế biến dành cho người tốt nghiệp khối kỹ thuật. Nhóm việc làm QC thực phẩm kiểm tra nguyên liệu đầu vào và thành phẩm theo tiêu chuẩn, phù hợp với người tỉ mỉ và quen làm việc theo quy trình văn bản. Kỹ sư nghiên cứu và phát triển sản phẩm xây dựng công thức mới, rồi thử nghiệm đến khi ổn định ở quy mô nhà máy. Kỹ sư công nghệ thực phẩm phụ trách vận hành dây chuyền và xử lý sự cố kỹ thuật trong quá trình chế biến.

Nhánh vận hành chuỗi và hỗ trợ kinh doanh là nhánh ít được nhắc tới nhưng đang mở nhiều vị trí. Chuyên viên phát triển điểm bán khảo sát mặt bằng và tính khả năng sinh lời trước khi chuỗi mở cửa hàng mới. Chuyên viên marketing thương hiệu xây dựng chương trình khuyến mãi và nội dung cho từng mùa. Chuyên viên đào tạo chuẩn hóa nghiệp vụ cho nhân viên mới trên toàn hệ thống. Kế toán ngành F&B theo dõi giá thành từng món và tỷ lệ hao hụt nguyên liệu.

Ứng viên quan tâm tới một chức danh cụ thể có thể đọc sâu hơn ở các bài nghề riêng của CareerViet, nơi mô tả chi tiết công việc hằng ngày và lộ trình thăng tiến của từng vị trí.

Việc làm chia theo ba nhánh cho từng nền tảng học vấn

Những yêu cầu đối với nhân viên F&B

Để tham gia vào ngành F&B, bạn cần đáp ứng 6 yêu cầu sau:

1. Nắm vững kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ thông thạo.
2. Có kinh nghiệm thực tế trong lĩnh vực này.
3. Có sức khỏe tốt để có thể làm việc liên tục trong thời gian dài.
4. Có tác phong làm việc chuyên nghiệp, nghiêm túc và linh hoạt.
5. Luôn duy trì vệ sinh sạch sẽ, đặc biệt là vệ sinh tay.
6. Có thái độ thân thiện, vui vẻ trong giao tiếp với khách hàng và hòa đồng với đồng nghiệp.

Cả 6 yêu cầu trên áp dụng cho nhân viên ở tuyến phục vụ trực tiếp, nơi khách hàng nhìn thấy và đánh giá ngay trong mỗi lần ghé. Phần tiếp theo mô tả các bộ phận bên trong một nhà hàng hoặc khách sạn, để thấy nhân viên F&B làm việc trong bối cảnh nào.

Ngành F&B gồm những bộ phận nào?

Bộ phận nhà hàng

Đây là bộ phận được dành riêng để phục vụ quý khách hàng những món ăn ngon và thức uống hấp dẫn từ phía nhà hàng. Tại đây, không gian sẽ được thiết kế và bài trí ấn tượng, mang đến cảm giác tận hưởng tối đa cho quý khách.

Bộ phận quầy đồ uống

Để ngành F&B kinh doanh hiệu quả, không thể thiếu quầy đồ uống. Ngoài việc uống nước, đây là nơi để khách hàng có được trải nghiệm với những đồ uống mới lạ và đầy hấp dẫn. Sẽ rất tuyệt nếu chúng ta đi cùng một người bạn, nhâm nhi ly nước và trò chuyện với nhau.

Trong khách sạn, quầy đồ uống làm việc sát với các bộ phận khác, và 3 bài dưới đây mô tả những vị trí hay phối hợp cùng nó:

• Lễ tân là gì
• Merch là gì
• Business development là gì

Cả 3 vị trí này cho thấy một điểm bán vận hành được là nhờ nhiều bộ phận ăn khớp với nhau. Các bộ phận còn lại trong khối F&B được mô tả ngay sau đây.

Bộ phận yến tiệc

Rất nhiều khách đến với nhà hàng, khách sạn của bạn với mục đích tổ chức các bữa tiệc. Có thể là đám cưới, sinh nhật hay thôi nôi. Có thể nói đây là bộ phận đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp.

Bộ phận dịch vụ phòng

Dịch vụ phòng là bộ phận cần thiết của ngành F&B. Bất kể vào thời gian nào khách hàng cần đến đồ ăn, thức uống, nhân viên của bộ phận này sẽ sẵn sàng có mặt và đáp ứng đầy đủ.

Bộ phận bếp

Tất nhiên, để mọi bộ phận khác hoạt động suôn sẻ, bếp là bộ phận đảm nhiệm vai trò chủ đạo. Món ăn ngon hay không đều do bộ phận này quyết định. Là nhân viên thuộc bộ phận này, đòi hỏi họ phải là những người thực sự nhanh nhẹn và nhạy bén, có tâm huyết đặc biệt với nghề.

Có thể thấy, ngành này tạo ra nhiều nhóm nghề rộng lớn, từ tuyến đầu chăm sóc khách hàng đến hậu cần và nghiên cứu phát triển sản phẩm.

Năm bộ phận bên trong một cơ sở kinh doanh ẩm thực

5 vai trò chính của ngành F&B

Ngành F&B đóng một vai trò lớn trong sự phát triển của doanh nghiệp kinh doanh về lĩnh vực nhà hàng, khách sạn, có thể kể đến như:

Thu hút khách hàng

Thông thường, địa điểm kinh doanh của bạn sẽ gây được ấn tượng khi mọi dịch vụ đều tốt, làm hài lòng khách hàng. Ví dụ như vệ sinh sạch sẽ, nhân viên thân thiện, phục vụ nhanh nhẹn, hoạt bát. Điều đó sẽ tiếp tục diễn ra lâu dài hơn nếu các bạn có dịch vụ ăn uống đặc sắc và thu hút.

Không những thế, danh tiếng của nhà hàng hay khách sạn của bạn sẽ lan xa, khiến nhiều người biết đến. Chắc chắn mọi người sẽ ghé thăm và trải nghiệm dịch vụ của bạn khi có dịp.

Giúp làm tăng doanh thu

Với sự tin tưởng và ủng hộ của khách hàng, doanh thu của công ty sẽ tăng nhanh. Khi kế hoạch cho ngành F&B của bạn thực sự có tâm huyết, dịch vụ của bạn dày công gây dựng, thì bạn sẽ nhận lại được thành quả xứng đáng.

Vì vậy, nếu đã quyết định đi theo hướng kinh doanh F&B thì bạn hãy sẵn sàng chuẩn bị cho mình một bản kế hoạch thật cẩn thận và chi tiết và thực hiện nó một cách hoàn chỉnh.

Nhu cầu ăn uống của khách hàng được đáp ứng

Trong xã hội hiện nay, ẩm thực vô cùng đa dạng, ăn uống là một điều kiện thiết yếu. Khách hàng cần một nơi để thưởng thức các món ăn ngon sau những ngày dài làm việc mệt thích mỏi, hay gia tăng trải nghiệm cho chuyến du lịch. Các nhà hàng, khách sạn phải làm sao để đảm bảo nhu cầu hưởng thụ của khách, đặc biệt là gây được ấn tượng tốt để họ quay lại thêm nhiều lần nữa.

Thu hút khách đến với các dịch vụ khác trong nhà hàng, khách sạn

Thông thường, tại các nhà hàng hay khách sạn có quy mô lớn, rộng rãi thì sẽ kinh doanh cùng lúc nhiều dịch vụ, có thể kể đến như thời trang, phụ kiện, mỹ phẩm, đồ lưu niệm. Khách hàng tới ăn uống có thể ghé thăm các gian hàng khác với mong muốn sở hữu được một món đồ như ý. Chính vì thế, đây cũng là một chiến lược kinh doanh trong ngành F&B hoàn hảo.

Giúp khách hàng nhớ về tên thương hiệu của doanh nghiệp

Khi đã đảm bảo nhu cầu ăn uống của khách, thì đương nhiên thương hiệu của bạn sẽ luôn được khách hàng ghi nhớ. Mỗi lần nhắc tới các món ăn đó, mọi người sẽ nhớ ngay tới nhà hàng, khách sạn này ở địa điểm nào đó.

Năm giá trị ngành mang lại cho nhà hàng và khách sạn

Cơ hội việc làm trong ngành F&B

F&B được đánh giá là một trong những ngành có nhu cầu nhân sự cao nhất hiện nay. Từ các chuỗi cửa hàng cà phê, nhà hàng cao cấp đến các tập đoàn sản xuất thực phẩm, tất cả đều cần nhân lực ở nhiều cấp độ khác nhau. Chính vì vậy, sinh viên mới ra trường dễ dàng tiếp cận việc làm F&B, trong khi người có kinh nghiệm lại có lợi thế ứng tuyển vào các vị trí quản lý hoặc nghiên cứu và phát triển.

Bên cạnh đó, sự tăng trưởng của thị trường còn thúc đẩy mạnh mẽ nhu cầu tuyển dụng R&D thực phẩm, kỹ sư ngành công nghệ thực phẩm và các vị trí QA/QC, mở ra cơ hội nghề nghiệp đa dạng không chỉ trong dịch vụ mà còn ở khâu sản xuất và chế biến.

Mức lương ngành F&B tại Việt Nam

Mức lương trong ngành F&B phụ thuộc vào vị trí, kinh nghiệm và quy mô doanh nghiệp. Nhân viên phục vụ và pha chế thường có thu nhập quanh mức 5–7 triệu đồng mỗi tháng. Ở nấc quản lý, quản lý nhà hàng và bếp trưởng nhận khoảng 11–16 triệu đồng.

Đối với các vị trí chuyên môn kỹ thuật như QC, QA thực phẩm hoặc nghiên cứu phát triển sản phẩm, thu nhập dao động trong khoảng từ 7,5 đến 14 triệu đồng, kèm theo nhiều phúc lợi khác. Như vậy, không chỉ rộng mở về số lượng, ngành F&B còn có lộ trình thu nhập rõ ràng cho những ai tích lũy đủ năng lực và kinh nghiệm.

Mức lương ngành F&B chênh lệch khá nhiều theo mảng chuyên môn và cấp bậc, nên con số có ý nghĩa nhất là dải lương của từng chức danh cụ thể. Các ứng viên có thể tham khảo khung lương của 10 vị trí đại diện cho cả 3 mảng trong bảng dưới đây:

Nguồn: VietnamSalary, cập nhật {update_month}. Bảng trên cho thấy khoảng cách thu nhập giữa nhóm vào nghề và nhóm quản lý gấp đôi. Bước nhảy rõ nhất nằm ở chỗ ứng viên chuyển từ làm theo ca sang chịu trách nhiệm về doanh thu của một điểm bán. Riêng nhóm kỹ thuật như kiểm soát chất lượng và phát triển sản phẩm có dải lương khởi điểm cao hơn nhóm dịch vụ, đổi lại, yêu cầu bằng cấp chuyên ngành ngay từ vòng hồ sơ. Với các vị trí phục vụ trực tiếp, người lao động còn có thêm tiền tip của khách, phí phục vụ và thưởng doanh số của điểm bán.

Bạn có thể tra cứu mức lương trên VietnamSalary để xem dải lương mới nhất theo từng chức danh và từng khu vực.

Thách thức khi làm việc trong ngành F&B

Ngành F&B vốn nổi tiếng với cường độ làm việc cao, nhất là trong những khung giờ cao điểm hoặc vào mùa du lịch. Cạnh tranh gay quyết giữa các thương hiệu khiến doanh nghiệp liên tục phải cải tiến, đồng thời đặt ra yêu cầu cao về chất lượng dịch vụ.

Với người lao động, việc đứng lâu, giao tiếp thường xuyên và chịu áp lực phục vụ khách hàng là những khó khăn dễ gặp phải. Tuy nhiên, chính những thách thức này lại rèn luyện sự bền bỉ, khả năng ứng biến và kỹ năng mềm, những yếu tố quan trọng cho sự phát triển sự nghiệp lâu dài.

Ngành F&B cần những tố chất và kỹ năng nền tảng nào?

Ngành F&B yêu cầu 4 nhóm năng lực nền dùng chung cho cả 3 mảng, bên cạnh phần chuyên môn riêng của từng chức danh. Đây là phần nhà tuyển dụng đánh giá ở vòng phỏng vấn đối với ứng viên chưa có nhiều kinh nghiệm. Dưới đây là 4 nhóm tố chất được nhắc tới nhiều nhất trong mô tả công việc ngành này:

• Kỷ luật về an toàn vệ sinh thực phẩm. Người làm F&B giữ đúng quy trình vệ sinh, bảo quản và ghi chép ngay cả khi không có ai giám sát. Một sai sót nhỏ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe khách hàng và giấy phép của doanh nghiệp.
• Khả năng chịu nhịp làm việc theo ca. Doanh thu ngành này tập trung vào giờ cao điểm, cuối tuần và mùa lễ. Ứng viên cần quen với lịch xoay ca và giữ được chất lượng phục vụ ở đúng những khung giờ đông nhất.
• Kỹ năng xử lý tình huống với khách hàng. Nhân viên tuyến đầu lắng nghe khách với thái độ cầu thị, giữ bình tĩnh và đưa ra hướng giải quyết khi món ăn bị chậm hoặc có sự cố. Đây là kỹ năng quyết định khách hàng có quay lại hay không.
• Khả năng đọc số của điểm bán hàng. Từ nấc giám sát trở lên, người làm F&B hiểu doanh thu theo ca, giá vốn món và tỷ lệ hao hụt nguyên liệu. Mọi quyết định về thực đơn và nhân sự đều dựa trên các con số này.

Cả 4 nhóm năng lực trên giải thích vì sao nhiều ứng viên trái ngành vẫn vào được F&B, trong khi người có bằng cấp phù hợp lại rời ngành sau vài tháng. Đây cũng là lợi thế rõ nhất của nhân viên tuyến đầu khi cửa hàng cần người lên quản lý ca. Kỹ năng chuyên sâu của từng chức danh, chẳng hạn kỹ thuật chiết xuất của nhân viên pha chế hay quy trình lấy mẫu của nhân viên kiểm nghiệm, được đào tạo sau khi ứng viên đã trụ được với 4 nhóm năng lực nền này.

Bốn năng lực dùng chung cho cả ba mảng chuyên môn

Chiến lược kinh doanh F&B hiệu quả

Hướng đến xây dựng thương hiệu doanh nghiệp

Cạnh tranh là điều không thể tránh khỏi trong bất kỳ lĩnh vực nào, bao gồm cả ngành F&B. Để thu hút sự chú ý của khách hàng, các doanh nghiệp cần xây dựng một chiến lược phát triển thương hiệu cụ thể. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp cần thể hiện rõ bản sắc của mình, để khách hàng biết bạn là ai và ghi nhớ sản phẩm của bạn.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng bộ nhận diện thương hiệu cần phải phù hợp với triết lý kinh doanh của doanh nghiệp, không nên cố gắng chèn ép hình ảnh vào mà phải tự nhiên nhất có thể. Doanh nghiệp có thể tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế và tiến hành chứng nhận để tạo ấn tượng tốt với khách hàng.

Hướng đến bảo vệ môi trường, sống lành mạnh bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng

Xu thế hiện nay đang dần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và lối sống lành mạnh. Với những thay đổi này, ngành F&B đang đẩy mạnh sự chú trọng vào các giá trị bền vững và lâu dài hơn. Quá trình tìm kiếm nguồn nguyên liệu và đóng gói sản phẩm được tiến hành cẩn thận, góp phần xây dựng thương hiệu. Đồng thời, các doanh nghiệp có thể áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn vệ sinh thực phẩm như HACCP và ISO 22000.

Hợp tác cùng phát triển với những thương hiệu khác cùng ngành

Chiến lược hợp tác thương hiệu, thường được gọi là Co-Branding, là một phương pháp nhằm đạt được sự tăng trưởng ổn định cho doanh nghiệp, giảm thiểu rủi ro trong môi trường cạnh tranh, đồng thời tạo ra sức mạnh tổng hợp bằng cách kết hợp các thương hiệu trong cùng ngành hoặc khác ngành.

Nhượng quyền kinh doanh, tăng nhận diện thương hiệu ở khắp nơi

Nhượng quyền thương hiệu là một hình thức kinh doanh mà một cá nhân hoặc tổ chức, được gọi là bên nhận quyền, được phép sử dụng thương hiệu của sản phẩm hoặc dịch vụ thuộc sở hữu của bên nhượng quyền để kinh doanh trong một khoảng thời gian nhất định, đổi lại là việc trả phí nhượng quyền.

Mô hình nhượng quyền thương hiệu đã trở nên phổ biến và ngày nay đã tích hợp các hoạt động từ marketing, kinh doanh, cho đến phân phối trong một hoạt động kinh doanh thống nhất.

Sử dụng thanh toán số, ký hợp đồng hợp tác với công ty Fintech

Thanh toán số đã nhanh chóng trở thành xu thế, bởi vì sự tiện lợi vốn có của nó. Thêm vào đó, việc sử dụng thanh toán số, hay còn gọi là ví điện tử, sẽ giúp các doanh nghiệp dễ dàng tất toán và lập báo cáo kiểm soát tốt hơn.

Thêm vào đó, việc không sử dụng tiền mặt sẽ giúp giảm thiểu tác động xấu đến môi trường khi phải tiêu hủy tiền bị cũ, bị rách.

F&B bùng nổ: Chiến lược thương hiệu giúp thương hiệu vững vàng

Ngành F&B ở Việt Nam đang có mức tăng trưởng mạnh mẽ và vô cùng cạnh tranh. Đứng trước thực trạng này, điều gì giúp thương hiệu không chỉ sống sót mà còn tỏa sáng bền vững? CEO của Tierra Diamond, thương hiệu trang sức kim cương, có nhiều bài học quý giá về cách định vị thương hiệu F&B trong tâm trí khách hàng. Anh chia sẻ về tốc độ tăng trưởng gấp 100 lần sau 8 năm, cách khai thác thị trường ngách, và xây dựng bản sắc khiến khách hàng nhớ đến ngay lập tức.

CareerViet khám phá quy luật thành công giúp thương hiệu F&B nổi bật và tạo ra sức hút bền vững ngay trong video sau.

Xu hướng phát triển của ngành F&B

Như các bạn đã biết, các nhà hàng và khách sạn quy mô lớn ngày càng xuất hiện nhiều. Điều đó cho thấy nhu cầu ăn uống của con người đang ngày càng cao.

Hướng đến thực phẩm lành mạnh

Khi đại dịch Covid-19 vừa kết thúc, sau khoảng thời gian khó khăn, con người trở nên quý trọng cuộc sống và biết cách tận hưởng nhiều hơn. Chính vì thế, thực phẩm lành mạnh là yếu tố mà khách hàng hướng tới. Để nắm chắc được khách quen, nhà hàng cũng như khách sạn phải đảm bảo nguồn gốc thực phẩm an toàn, ưu tiên nhiều món ăn tốt cho sức khỏe trong thực đơn.

Thanh toán online trở thành phương thức chủ yếu

Đã là một doanh nghiệp trong ngành F&B có quy mô lớn thì tất nhiên thanh toán online sẽ trở thành phương thức chủ yếu. Vì thanh toán online mang lại khá nhiều tiện ích, nên khách hàng lựa chọn nó thay vì chi trả bằng tiền mặt như trước đây.

Ứng dụng công nghệ số trong kinh doanh F&B

Có thể nói ứng dụng công nghệ số trong thời đại hiện nay không còn gì lạ lẫm. Mã QR gọi món tại bàn, quầy tự phục vụ và màn hình hiển thị đơn hàng trong bếp đang được triển khai rộng rãi. Những công cụ này mang lại nhiều lợi ích cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, cũng như giúp làm hài lòng khách hàng.

AI tác động như thế nào đến cơ hội việc làm trong ngành F&B?

AI làm thay đổi cơ cấu vị trí trong ngành F&B chứ chưa làm giảm tổng nhu cầu nhân lực. Mức độ tác động khác hẳn nhau giữa 3 mảng chuyên môn. Phần dưới đây tách riêng từng mảng để bạn thấy nên đầu tư kỹ năng vào đâu.

Ở mảng dịch vụ tại điểm bán, tự động hóa chạm vào khâu gọi món và thanh toán trước tiên, thông qua máy gọi món tự phục vụ, mã QR tại bàn và ứng dụng giao hàng. Nhóm công việc thu ngân và nhận đơn qua điện thoại vì thế thu hẹp lại. Ngược lại, phần phục vụ tại bàn, pha chế thủ công và xử lý tình huống với khách khó thay thế, vì khách trả tiền cho trải nghiệm chứ không chỉ cho món ăn.

Ở mảng sản xuất và chế biến, AI được ứng dụng vào khâu kiểm tra ngoại quan bằng thị giác máy tính và khâu dự báo nhu cầu nguyên liệu. Công việc kiểm đếm lặp đi lặp lại đang giảm dần. Nhưng vị trí kiểm soát chất lượng không mất đi mà đổi nội dung: người làm chuyển sang hiệu chuẩn hệ thống, xử lý các lô bất thường và chịu trách nhiệm về hồ sơ trước đoàn kiểm tra. Ứng viên biết đọc dữ liệu và hiểu tiêu chuẩn sẽ có lợi thế rõ rệt ở nhóm này.

Ở mảng vận hành chuỗi, AI tạo thêm vị trí nhiều hơn là lấy đi. Các chuỗi dùng dữ liệu bán hàng để chọn mặt bằng, dự báo lượng khách theo khung giờ và cá nhân hóa khuyến mãi. Kéo theo đó là nhu cầu tuyển người phân tích dữ liệu điểm bán và người vận hành hệ thống quản trị chuỗi. Đây cũng là mảng có mức lương khởi điểm cao nhất trong 3 mảng.

Tóm lại, người mới vào ngành nên xem AI như một lý do để chọn mảng có chủ đích. Ai muốn gắn bó với tuyến đầu thì nên đầu tư vào tay nghề và kỹ năng phục vụ khách. Còn ai muốn đi đường dài về quản lý thì nên sớm làm quen với báo cáo và dữ liệu vận hành.

Tự động hóa chạm vào từng mảng F&B theo mức độ khác nhau

Cách chọn hướng đi và bắt đầu với ngành F&B

Người mới vào ngành F&B nên đi theo thứ tự, thay vì rải hồ sơ cho mọi vị trí đang mở. Cách làm này giúp tích lũy đúng loại kinh nghiệm mà nhà tuyển dụng của mảng mình chọn cần thấy. Dưới đây là 4 việc nên làm theo đúng thứ tự này:

1. Chọn mảng hợp với thế mạnh. Người thích giao tiếp và nhịp sống nhanh nên chọn mảng dịch vụ tại điểm bán. Người có nền tảng kỹ thuật nên chọn mảng sản xuất, còn người mạnh về số liệu và tổ chức nên nhắm vào mảng vận hành chuỗi.
2. Học nền tảng của mảng đã chọn. Mảng dịch vụ cần một khóa nghiệp vụ ngắn hạn về phục vụ hoặc pha chế. Mảng sản xuất cần kiến thức về an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn kiểm nghiệm, còn mảng vận hành cần kỹ năng đọc báo cáo doanh thu.
3. Tích lũy trải nghiệm thực tế ngay từ khi còn đi học. Vài tháng làm bán thời gian tại một điểm bán đông khách cho ứng viên không có bằng cấp. Đó là hiểu nhịp vận hành vào giờ cao điểm và biết cách xử lý khi khách hàng phàn nàn.
4. Ứng tuyển vào vị trí đầu vào rồi đi lên theo lộ trình. Phần lớn quản lý cửa hàng hiện nay đều đi lên từ nhân viên ca. Vị trí khởi điểm quan trọng ở chỗ nó thuộc mảng nào, hơn là ở chức danh nghe có sang hay không.

Đi đủ 4 việc này, người tìm việc sẽ rút ngắn thời gian tìm việc và tăng tỷ lệ nhận phản hồi. Bạn có thể tạo CV miễn phí cùng CareerViet để hoàn thiện hồ sơ trước khi ứng tuyển, vì công cụ CV Hay có sẵn mẫu theo từng nhóm ngành và gợi ý cách viết phần kinh nghiệm cho người chưa đi làm chính thức. Sau khi có hồ sơ, tính năng AI Matching sẽ đối chiếu kỹ năng trong CV với yêu cầu của từng tin việc làm và hiển thị mức độ phù hợp. Ứng viên muốn hình dung từng nấc thăng tiến trong ngành có thể xem sơ đồ nghề nghiệp trên CareerMap.

Nhu cầu tuyển người của ngành này tập trung ở các đô thị lớn và các tỉnh có nhiều khu công nghiệp chế biến thực phẩm. Bạn có thể mở rộng phạm vi tìm kiếm sang việc làm tại TP.HCM, việc làm Bình Dương, việc làm Đồng Nai, việc làm Cần Thơ và việc làm Đà Nẵng để so sánh mức lương cùng chức danh giữa các khu vực.

Thứ tự chọn mảng và tích lũy kinh nghiệm trước khi rải hồ sơ

FAQ: Các câu hỏi thường gặp về ngành F&B

1. Kinh doanh F&B là gì?

Là hoạt động quản lý và vận hành doanh nghiệp trong lĩnh vực ẩm thực và dịch vụ.

2. Ngành F&B có dễ xin việc không?

Có, đây là một trong những ngành có cửa vào rộng nhất cho người chưa có kinh nghiệm, đặc biệt ở các nhóm vị trí phục vụ, pha chế và phụ bếp, vốn được đào tạo tại chỗ. Độ khó tăng dần khi ứng viên nhắm tới mảng sản xuất và mảng vận hành chuỗi, vì hai mảng này yêu cầu bằng cấp chuyên ngành hoặc kinh nghiệm quản lý ca.

3. Không học đại học có làm ngành F&B được không?

Có, phần lớn các vị trí ở mảng dịch vụ tại điểm bán không yêu cầu bằng cấp đại học. Nhà tuyển dụng quan tâm tới nghiệp vụ và thái độ phục vụ nhiều hơn. Ngược lại, nhóm kiểm soát chất lượng và nghiên cứu phát triển sản phẩm gần như luôn yêu cầu bằng cấp cao đẳng hoặc đại học đúng chuyên ngành thực phẩm.

4. Nên bắt đầu từ vị trí nào khi mới vào ngành F&B?

Ứng viên chưa có kinh nghiệm nên bắt đầu từ nhân viên phục vụ hoặc phụ bếp tại một điểm bán đông khách, vì hai vị trí này cho phép quan sát toàn bộ nhịp vận hành trong thời gian ngắn. Người đã có bằng chuyên ngành thực phẩm nên nhắm thẳng vào vị trí kiểm soát chất lượng tại nhà máy.

5. AI có làm ngành F&B bớt cơ hội việc làm không?

Không, AI dịch chuyển cơ cấu vị trí thay vì cắt giảm tổng nhu cầu nhân lực của ngành. Nhóm công việc lặp lại như thu ngân và kiểm đếm thủ công thu hẹp lại, trong khi nhóm gắn với trải nghiệm khách hàng, hiệu chuẩn chất lượng và phân tích dữ liệu điểm bán lại được tuyển dụng nhiều hơn.

6. Làm ngành F&B có thể thăng tiến lên cấp quản lý được không?

Có, lộ trình thăng tiến của ngành có 4 nấc rõ ràng. Nhân viên đi lên từ tuyến phục vụ tới giám sát ca, quản lý cửa hàng, quản lý vùng rồi giám đốc điều hành chuỗi, tốc độ tùy vào năng lực và quy mô doanh nghiệp.

Kết luận

Tóm lại, việc hiểu rõ ngành F&B là gì giúp bạn định hướng đúng đắn cho sự nghiệp trong lĩnh vực ẩm thực và dịch vụ đầy năng động, tiềm năng. Ngành này mở ra nhiều cơ hội việc làm hấp dẫn như F&B, công nghệ thực phẩm, QA/QC, R&D thực phẩm. Dù có nhiều thử thách, F&B vẫn là môi trường lý tưởng cho những ai đam mê sáng tạo, yêu thích trải nghiệm và muốn phát triển bền vững trong tương lai.