Ngành kinh doanh quốc tế học gì, làm gì và mức lương ra sao?

Ngành kinh doanh quốc tế là ngành học đào tạo cách doanh nghiệp mua bán, đầu tư và vận hành hoạt động thương mại qua biên giới. Nhân lực của ngành phục vụ cả khối xuất nhập khẩu lẫn các doanh nghiệp đa quốc gia tại Việt Nam. Bài viết chia ngành thành 5 mảng chuyên môn, chỉ ra các vị trí thật của từng mảng kèm mức lương từ VietnamSalary, để bạn cùng CareerViet chọn được hướng đi phù hợp nhé.

Ngành kinh doanh quốc tế là gì?

Ngành kinh doanh quốc tế là gì?

Ngành kinh doanh quốc tế (International Business) là lĩnh vực nghiên cứu và thực hành hoạt động thương mại, đầu tư giữa các quốc gia, gồm xuất nhập khẩu, logistics, marketing, tài chính và pháp lý thương mại. Ranh giới của ngành nằm ở yếu tố xuyên biên giới. Một giao dịch chỉ thuộc phạm vi này khi hàng hóa, dịch vụ hoặc dòng vốn đi qua ít nhất 2 quốc gia.

Chương trình đào tạo vì vậy không xoay quanh một nghề duy nhất. Sinh viên học đồng thời kiến thức kinh tế, quản trị, luật thương mại và ngoại ngữ, rồi chọn mảng chuyên sâu ở giai đoạn cuối.

Độ rộng đó gắn trực tiếp với độ mở của nền kinh tế. Việt Nam đang thực thi 16 hiệp định thương mại tự do (FTA), theo Bộ Công Thương, nên gần như mọi doanh nghiệp sản xuất và phân phối lớn đều cần người hiểu quy tắc giao thương giữa các thị trường.

Ngành kinh doanh quốc tế khác ngành kinh tế quốc tế thế nào?

Hai ngành khác nhau ở cấp độ tiếp cận. Kinh doanh quốc tế đứng ở góc doanh nghiệp, dạy cách vận hành thương vụ: đàm phán, ký hợp đồng, giao hàng, thanh toán. Kinh tế quốc tế đứng ở góc vĩ mô, phân tích chính sách thương mại, tỷ giá và dòng đầu tư giữa các quốc gia. Người thích làm thương vụ cụ thể hợp ngành thứ nhất, người thiên về nghiên cứu và chính sách hợp ngành thứ hai.

Phân biệt góc độ tiếp cận của hai ngành kinh tế

Ngành kinh doanh quốc tế gồm những mảng chuyên môn nào?

Ngành kinh doanh quốc tế được chia thành 5 mảng chuyên môn chính, bám theo chuỗi vận hành của một thương vụ từ lúc tìm khách đến lúc nhận tiền. Đây cũng là khung mà các trường và thị trường lao động Việt Nam đang dùng để phân loại vị trí.

Dưới đây là 5 mảng chuyên môn chính của ngành kinh doanh quốc tế:

• Xuất nhập khẩu và ngoại thương: Mảng này vận hành thủ tục đưa hàng hóa qua biên giới, từ hợp đồng, chứng từ đến khai báo hải quan, hợp với người cẩn thận và thích quy trình rõ ràng.
• Logistics và quản lý chuỗi cung ứng: Mảng này lo đường đi của hàng hóa, gồm vận tải, kho bãi, mua hàng và phân phối, hợp với người giỏi tổ chức và xử lý tình huống nhanh.
• Kinh doanh và phát triển thị trường quốc tế: Mảng này tìm khách hàng, đàm phán và chốt đơn ở thị trường nước ngoài, hợp với người chủ động, chịu được áp lực doanh số.
• Marketing quốc tế: Mảng này đưa thương hiệu và sản phẩm tiếp cận người mua ở từng thị trường, hợp với người sáng tạo và nhạy với khác biệt văn hóa.
• Tài chính, thanh toán quốc tế và pháp lý thương mại: Mảng này bảo đảm dòng tiền và tính hợp pháp của thương vụ, hợp với người tỉ mỉ, ưa làm việc với con số và điều khoản.

Cả 5 mảng trên sẽ xuất hiện lặp lại trong suốt bài viết, từ danh sách vị trí, mức lương đến tác động của AI. Nắm được mình nghiêng về mảng nào, sinh viên sẽ đọc các phần sau nhanh và đúng trọng tâm hơn.

5 mảng chuyên môn ngành kinh doanh quốc tế từ xuất nhập khẩu đến pháp lý

Ngành kinh doanh quốc tế học gì, thi khối nào?

Ngành kinh doanh quốc tế xét tuyển chủ yếu bằng các tổ hợp có Toán và Tiếng Anh, còn chương trình học xoay quanh nghiệp vụ thương mại để sinh viên ra trường làm được việc ngay. Thí sinh thường chọn 1 trong 4 tổ hợp phổ biến sau:

• Khối A00: Tổ hợp gồm Toán, Vật lý và Hóa học, phù hợp với học sinh mạnh về tự nhiên.
• Khối A01: Tổ hợp gồm Toán, Vật lý và Tiếng Anh, được nhiều trường lấy chỉ tiêu cao nhất.
• Khối D01: Tổ hợp gồm Toán, Ngữ văn và Tiếng Anh, hợp với học sinh đều hai mảng.
• Khối D07: Tổ hợp gồm Toán, Hóa học và Tiếng Anh, mở thêm lựa chọn cho học sinh khối tự nhiên.

Điểm chung của cả 4 tổ hợp là ngoại ngữ và tư duy định lượng, đúng 2 năng lực mà ngành dùng nhiều nhất. Vào chương trình, sinh viên học nhóm môn nền gồm kinh tế và tài chính quốc tế, rồi tới nhóm nghiệp vụ gồm quản trị xuất nhập khẩu, thanh toán quốc tế, logistics, marketing quốc tế, luật thương mại và đàm phán.

Các trường có thế mạnh đào tạo lâu năm gồm Đại học Ngoại thương, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Kinh tế TP.HCM, Đại học Kinh tế - Luật và Đại học Thương mại. Điều đáng để tâm hơn tên trường là chương trình có học phần nghiệp vụ và kết nối doanh nghiệp hay không, vì nhà tuyển dụng đánh giá ứng viên qua việc làm được, không qua bảng điểm.

Học ngành kinh doanh quốc tế ra trường làm những vị trí nào?

Các vị trí việc làm phân bổ theo 5 mảng chuyên môn

Học ngành kinh doanh quốc tế, sinh viên ra trường làm việc trong đúng 5 mảng chuyên môn đã nêu, mỗi mảng có 2 đến 3 vị trí khởi điểm rõ ràng. Xem từng mảng dưới đây để đối chiếu với thế mạnh của mình.

Mảng xuất nhập khẩu và ngoại thương có những vị trí nào?

Nhân viên xuất nhập khẩu là vị trí phổ biến nhất của cả ngành. Người đảm nhận theo dõi đơn hàng từ lúc ký hợp đồng đến khi thông quan, làm việc hằng ngày với hãng tàu, hải quan và nhà cung cấp. Vị trí này tiếp nhận người mới ra trường và dạy nghề qua chính bộ hồ sơ thật.

Cùng mảng còn có nhân viên chứng từ, chuyên soạn và kiểm tra bộ hồ sơ thương mại như hóa đơn, vận đơn, giấy chứng nhận xuất xứ. Riêng nhân viên khai báo hải quan phụ trách thủ tục thông quan tại cảng và cửa khẩu. Nhóm việc làm xuất nhập khẩu đang mở trên CareerViet phủ đủ cả 3 vị trí này.

Mảng logistics và chuỗi cung ứng có những vị trí nào?

Nhân viên logistics điều phối vận tải và giao nhận để lô hàng đi đúng tuyến, đúng hạn với chi phí thấp nhất. Đây là vị trí đông nhu cầu thứ 2 của ngành, thường tuyển cả người trái ngành có chứng chỉ nghiệp vụ.

Đứng cạnh đó là 2 vị trí liền kề. Trong đó, nhân viên thu mua tìm và đàm phán với nhà cung cấp, còn điều phối kho quản lý tồn trữ hàng hóa. Ứng viên có thể xem nhóm việc làm logistics và việc làm kho vận để hình dung yêu cầu thật của từng tin.

Mảng kinh doanh và phát triển thị trường quốc tế có những vị trí nào?

Nhân viên kinh doanh quốc tế (International Sales Executive) tìm khách hàng nước ngoài, chào giá và chốt hợp đồng xuất khẩu. Thu nhập của vị trí này gồm lương cứng cộng hoa hồng, nên dải lương rộng hơn các mảng khác. Nhóm việc làm nhân viên kinh doanh nói chung cũng là cửa vào hợp lý khi chưa có kinh nghiệm ngoại thương.

Chuyên viên phân tích thị trường nghiên cứu dung lượng, đối thủ và giá ở thị trường mục tiêu trước khi doanh nghiệp quyết định thâm nhập. Vị trí này gần với nhóm việc làm business analyst và việc làm phân tích dữ liệu, hợp người mạnh tư duy định lượng.

Mảng marketing quốc tế có những vị trí nào?

Nhân viên marketing phụ trách thị trường nước ngoài xây dựng nội dung, kênh phân phối và chiến dịch cho từng quốc gia. Công việc đòi hỏi hiểu hành vi người mua bản địa chứ không chỉ dịch lại tài liệu tiếng Việt.

Bên cạnh đó, digital marketing xuất khẩu chạy các kênh như website đa ngôn ngữ và sàn thương mại điện tử quốc tế. Cả 2 vị trí đều nằm trong nhóm việc làm marketing, cộng thêm yêu cầu ngoại ngữ.

Mảng tài chính, thanh toán quốc tế và pháp lý có những vị trí nào?

Chuyên viên thanh toán quốc tế xử lý các phương thức như L/C (thư tín dụng) và chuyển tiền quốc tế, làm việc tại doanh nghiệp hoặc phòng nghiệp vụ của ngân hàng. Vị trí này cần độ chính xác cao vì mỗi sai sót chứng từ đều có giá bằng tiền.

Chuyên viên pháp lý thương mại rà soát hợp đồng, điều kiện giao hàng và xử lý tranh chấp với đối tác nước ngoài. Các doanh nghiệp tuyển dụng chuyên viên pháp lý cho mảng này thường yêu cầu thêm kiến thức về hiệp định thương mại.

Mức lương ngành kinh doanh quốc tế theo vị trí

Mức lương khởi điểm của ngành kinh doanh quốc tế phổ biến trong khoảng 7 đến 12 triệu đồng mỗi tháng, khác nhau theo từng vị trí và tăng rõ theo số năm kinh nghiệm. Số liệu dưới đây lấy từ VietnamSalary, công cụ khảo sát lương của CareerViet.

Các ứng viên có thể tham khảo mức lương của 6 vị trí đại diện cho 5 mảng trong bảng dưới đây:

Nguồn: VietnamSalary, tính đến {update_day}. Số liệu tổng hợp theo chức danh trên phạm vi toàn quốc, nên mức thực tế tại từng khu vực và từng ngành hàng có thể chênh lệch lên hoặc xuống. Riêng khối kinh doanh còn có hoa hồng theo hợp đồng, chưa nằm trong con số ở bảng.

Bảng trên cho thấy 2 điều: mảng kinh doanh và logistics nhỉnh hơn ở khởi điểm, còn khoảng cách giữa 6 vị trí chưa lớn khi mới vào nghề. Kinh nghiệm mới là biến số chính. Riêng vị trí nhân viên xuất nhập khẩu tăng từ 8,3 triệu ở năm đầu lên 11 triệu khi đủ 5 năm kinh nghiệm. Bạn có thể tra cứu mức lương trên VietnamSalary cho từng chức danh trước khi đàm phán thu nhập.

Khung thu nhập khởi điểm cho 6 vị trí đại diện

Ngành kinh doanh quốc tế cần tố chất và kỹ năng nền nào?

Ngành kinh doanh quốc tế cần 4 kỹ năng nền dùng chung cho cả 5 mảng, trước khi tính đến nghiệp vụ riêng của từng vị trí. Người có sẵn các nền tảng này sẽ chọn mảng nào cũng đi nhanh:

• Ngoại ngữ thương mại: Tiếng Anh là ngôn ngữ của hợp đồng và đàm phán, người làm nghề phải đọc hiểu điều khoản và viết email nghiệp vụ chuẩn xác chứ không dừng ở giao tiếp xã giao.
• Đọc hiểu chứng từ và quy tắc thương mại: Incoterms (điều kiện giao hàng quốc tế), vận đơn và chứng nhận xuất xứ là bảng chữ cái của ngành, sai 1 chi tiết nhỏ có thể khiến lô hàng nằm lại cảng.
• Tư duy con số và dữ liệu: Mỗi quyết định giá, tuyến vận chuyển hay thị trường đều cần tính toán chi phí và đọc dữ liệu, không quyết theo cảm nhận.
• Giao tiếp liên văn hóa: Đối tác mỗi nước có chuẩn thương lượng khác nhau, người hiểu khác biệt này giữ được quan hệ dài hạn thay vì chỉ thắng 1 thương vụ.

Cả 4 kỹ năng trên cũng là bộ lọc tự nhiên với áp lực đặc thù của nghề. Áp lực đó gồm lệch múi giờ khi làm với khách quốc tế và trách nhiệm tài chính trong từng bộ chứng từ. Ai thấy các yêu cầu này vừa sức thì gần như chắc chắn trụ được với ngành.

4 năng lực cốt lõi giúp thích nghi môi trường đa văn hóa

Triển vọng ngành kinh doanh quốc tế: nhu cầu tuyển dụng và tác động của AI

Nhu cầu nhân lực ngành kinh doanh quốc tế đang được kéo bởi quy mô giao thương của Việt Nam. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2024 đạt 786,29 tỷ USD, theo Tổng cục Thống kê. Trên CareerViet, riêng từ khóa kinh doanh quốc tế có hơn 170 tin việc làm đang mở, cập nhật {update_month}. Con số này chưa tính các tin đăng theo tên mảng như logistics hay xuất nhập khẩu.

Nhóm doanh nghiệp tuyển nhiều nhất gồm công ty sản xuất xuất khẩu, hãng logistics, doanh nghiệp FDI, sàn thương mại điện tử xuyên biên giới và ngân hàng có mảng tài trợ thương mại. Nhiều doanh nghiệp FDI mở rộng nhà máy còn tuyển nhân viên kinh doanh song song với nhân sự chuỗi cung ứng ngay từ giai đoạn xây nhà xưởng.

AI đang tác động không đều lên 5 mảng của ngành. Mảng chứng từ và khai báo hải quan chịu sức ép tự động hóa mạnh nhất, vì phần mềm đã đọc và đối chiếu được bộ hồ sơ chuẩn. Mảng kinh doanh, đàm phán và marketing quốc tế khó thay hơn hẳn, do thương vụ vẫn chốt trên niềm tin giữa người với người.

Chiều ngược lại, AI tạo thêm việc mới cho người biết dùng nó. Các vai trò phân tích dữ liệu thương mại và dự báo nhu cầu chuỗi cung ứng đang tăng tuyển. Ngay cả nhóm việc làm quản lý của ngành cũng ưu tiên ứng viên đọc được dữ liệu. Người mới nên tránh dồn toàn bộ định hướng vào thao tác giấy tờ thuần túy, thay vào đó ghép nghiệp vụ với kỹ năng dữ liệu.

AI tự động hóa chứng từ, con người tập trung đàm phán

Cách chọn hướng đi và bắt đầu với ngành kinh doanh quốc tế

Cách vào ngành kinh doanh quốc tế nhanh nhất là chọn 1 mảng trước, rồi mới học và ứng tuyển theo mảng đó, thay vì rải hồ sơ theo tên ngành. Người mới nên đi theo 4 việc dưới đây, theo đúng thứ tự:

• Chọn mảng hợp thế mạnh. Đối chiếu bản thân với 5 mảng ở phần trên, người cẩn thận quy trình hợp xuất nhập khẩu, người ưa doanh số hợp kinh doanh quốc tế, người mạnh con số hợp phân tích và thanh toán.
• Học nền tảng của mảng đã chọn. Sinh viên nên học chắc học phần nghiệp vụ tương ứng, còn người trái ngành có thể bắt đầu bằng khóa nghiệp vụ ngoại thương ngắn hạn cộng tiếng Anh thương mại.
• Tích trải nghiệm thật. Một kỳ thực tập tại doanh nghiệp xuất nhập khẩu hoặc hãng logistics đáng giá hơn nhiều chứng chỉ, vì hồ sơ có dự án thật luôn được nhà tuyển dụng đọc kỹ hơn.
• Ứng tuyển vị trí entry. Bạn có thể tạo CV miễn phí cùng CareerViet trên CV Hay, sau đó tìm việc làm theo đúng chức danh của mảng đã chọn. Người chưa có kinh nghiệm nên để ý cả nhóm tuyển dụng trợ lý kinh doanh và trợ lý xuất nhập khẩu.

Làm xong 4 việc này, ứng viên đã có đủ định hướng, kiến thức nền và hồ sơ để vào nghề. Tính năng AI Matching sẽ tự gợi ý tin phù hợp với CV của bạn, còn CareerMap giúp xem trước lộ trình thăng tiến của chức danh đã chọn. Nếu muốn khoanh vùng theo nơi sống, hãy bắt đầu từ việc làm TPHCM, việc làm Bình Dương, việc làm Đồng Nai, việc làm Cần Thơ hoặc việc làm Đà Nẵng, nơi tập trung phần lớn doanh nghiệp xuất nhập khẩu và logistics.

Bốn bước định hướng và chuẩn bị hồ sơ ứng tuyển

Câu hỏi thường gặp về ngành kinh doanh quốc tế

Phần này trả lời 4 thắc mắc mà sinh viên và người chuyển ngành đặt nhiều nhất khi tìm hiểu ngành kinh doanh quốc tế.

1. Ngành kinh doanh quốc tế có dễ xin việc không?

Có, với điều kiện chọn đúng mảng và có ngoại ngữ. Nhu cầu trải đều ở cả 5 mảng, riêng xuất nhập khẩu và logistics tuyển quanh năm ở các tỉnh công nghiệp. Ứng viên khó xin việc thường do rải hồ sơ theo tên ngành chung chung, thay vì ứng tuyển theo chức danh cụ thể của 1 mảng.

2. Không học đại học có làm ngành kinh doanh quốc tế được không?

Có, nhất là ở mảng xuất nhập khẩu và logistics. Nhiều doanh nghiệp chấp nhận ứng viên có chứng chỉ nghiệp vụ ngoại thương cộng tiếng Anh khá, vào từ vị trí hỗ trợ rồi học nghề qua hồ sơ thật. Riêng mảng thanh toán quốc tế và pháp lý thương mại gần như luôn yêu cầu bằng đại học đúng chuyên môn.

3. Nên bắt đầu từ vị trí nào khi mới vào ngành kinh doanh quốc tế?

Nhân viên chứng từ và trợ lý xuất nhập khẩu là 2 cửa vào dễ nhất, vì dạy được nghề qua công việc hằng ngày và không đòi kinh nghiệm. Người hướng ngoại có thể vào thẳng vị trí nhân viên kinh doanh quốc tế, nơi doanh nghiệp thường chấp nhận đào tạo từ đầu để đổi lấy sự chủ động tìm khách.

4. AI có làm ngành kinh doanh quốc tế bớt cơ hội việc làm không?

Không, nhưng AI đang dịch chuyển cơ hội giữa các mảng. Việc nhập liệu và đối chiếu chứng từ thuần túy sẽ thu hẹp, trong khi vị trí cần đàm phán, phán đoán thị trường và đọc dữ liệu tăng lên. Người ghép được nghiệp vụ ngoại thương với kỹ năng dữ liệu gần như không lo thiếu chỗ đứng.

Ngành kinh doanh quốc tế phù hợp với người muốn làm việc trong môi trường giao thương toàn cầu mà vẫn có nhiều cửa vào vừa sức ngay tại Việt Nam. Chọn 1 trong 5 mảng, học đúng nền tảng của nó rồi ứng tuyển theo chức danh cụ thể trên CareerViet, bạn sẽ rút ngắn đáng kể quãng đường từ giảng đường đến hợp đồng đầu tiên nhé.