Lượt xem: 14,440
Kế toán quản trị là công việc thu thập, xử lý và phân tích số liệu tài chính, phục vụ việc ra quyết định của ban lãnh đạo doanh nghiệp. Vị trí này khác với kế toán tài chính, vốn làm báo cáo cho người đọc bên ngoài. Hãy cùng CareerViet giải đáp công việc hằng ngày, mức thu nhập thực tế theo từng cấp bậc, lộ trình thăng tiến lên kế toán trưởng và cách bắt đầu với vị trí kế toán quản trị thông qua bài viết dưới đây.
Tổng quan về kế toán quản trị từ công việc đến mức lương hiện nay
Kế toán quản trị (Management Accounting) là công việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và ra quyết định trong nội bộ đơn vị kế toán (theo Khoản 10 Điều 3 Luật Kế toán 2015).
Điểm đáng chú ý cho người tìm việc là kế toán quản trị còn có tên gọi khác là kế toán nội bộ (theo Luật Kế toán 2015). Trên thị trường, nhiều nhà tuyển dụng đăng tin tuyển dụng dưới tên "kế toán nội bộ" thay vì "kế toán quản trị". Tuy nhiên, mô tả công việc của 2 vị trí này gần như giống nhau.
Điểm phân biệt cốt lõi của kế toán quản trị nằm ở đối tượng đọc báo cáo. Kế toán quản trị lập báo cáo cho ban giám đốc, trưởng bộ phận và chủ sở hữu. Đây là những người bên trong doanh nghiệp cần số liệu để quyết định giá bán, cắt giảm chi phí hoặc dừng một dòng sản phẩm.
Vì phục vụ nội bộ nên công việc này không bị ràng buộc bởi các chuẩn mực kế toán bắt buộc. Thông tư 53/2006/TT-BTC của Bộ Tài chính nêu rõ phạm vi kế toán quản trị không bị giới hạn, mỗi doanh nghiệp tự quyết định theo nhu cầu quản lý của mình.
Thông tư 53 cũng liệt kê 5 nội dung chủ yếu của công việc này:
5 nội dung trên cho thấy kế toán quản trị gắn chặt với hoạt động sản xuất kinh doanh, không dừng lại ở việc ghi chép sổ sách. Đó là lý do ứng viên có nền tảng kế toán cơ bản vẫn cần học thêm để chuyển sang mảng quản trị.
Hai vị trí cùng lấy dữ liệu từ một hệ thống sổ sách nhưng khác nhau ở 4 điểm. Đó là đối tượng đọc báo cáo, tính bắt buộc tuân thủ chuẩn mực, kỳ lập báo cáo và loại thông tin được sử dụng. Bảng dưới đây so sánh 4 tiêu chí đó:
| Tiêu chí | Kế toán quản trị | Kế toán tài chính |
|---|---|---|
| Đối tượng đọc báo cáo | Ban giám đốc, trưởng bộ phận, chủ sở hữu | Cổ đông, ngân hàng, cơ quan thuế, đối tác |
| Tính bắt buộc | Không bắt buộc theo luật định, doanh nghiệp tự quyết | Bắt buộc tuân thủ chuẩn mực và chế độ kế toán |
| Kỳ báo cáo | Linh hoạt theo ngày, tuần, tháng hoặc quý | Theo quý và theo năm |
| Loại thông tin | Gồm cả thông tin tài chính và phi tài chính | Chỉ thông tin biểu hiện bằng giá trị |
4 tiêu chí trên giải thích vì sao hai vị trí này khó thay thế cho nhau. Kế toán tài chính tuân thủ các chuẩn mực chung để phục vụ cho các bên liên quan bên ngoài. Ở chiều ngược lại, bộ phận quản trị được tự do thiết kế báo cáo, miễn là ban lãnh đạo có thể sử dụng được. Sự khác biệt về mục tiêu đó dẫn tới bản chất công việc hằng ngày của mỗi bên cũng hoàn toàn khác nhau.
4 tiêu chí khác nhau giữa kế toán quản trị và kế toán tài chính
Công việc của kế toán quản trị xoay quanh việc biến số liệu kế toán thô thành thông tin phục vụ quyết định. Một ngày làm việc điển hình chia thành ba mạch. Đầu tiên là thu thập và kiểm tra dữ liệu chi phí, kế đến là dựng báo cáo theo từng bộ phận.
Mạch cuối là giải thích chênh lệch giữa số thực hiện với số dự toán cho người phụ trách. Đây là phần tốn thời gian nhất, vì mỗi khoản vượt dự toán đều phải truy được nguyên nhân cụ thể.
Theo Thông tư 53/2006/TT-BTC, hệ thống báo cáo của bộ phận này gồm 2 nhóm. Nhóm báo cáo tình hình thực hiện ghi nhận doanh thu, chi phí và lợi nhuận theo từng sản phẩm, tình hình tồn kho, công nợ và năng suất lao động. Nhóm báo cáo phân tích đi sâu vào quan hệ chi phí với lợi nhuận và các nhân tố ảnh hưởng tới kế hoạch.
Nhịp làm việc trong tháng cũng khá rõ ràng. Tuần đầu thường dồn vào khóa số liệu kỳ trước và chốt giá thành, tuần giữa dành cho phân tích chênh lệch và họp với các bộ phận. Tuần cuối là lúc rà lại dự toán cho kỳ sau. Riêng thời điểm lập ngân sách năm và các đợt quyết toán là 2 giai đoạn căng nhất trong năm, vì chúng chồng lên công việc định kỳ.
Cụ thể hơn, các đầu việc lặp lại nhiều nhất trong mô tả công việc gồm 4 nhóm sau:
Cả 4 nhóm đầu việc trên đều là thước đo nhà tuyển dụng dùng để sàng lọc hồ sơ. Ứng viên nên viết rõ trong CV mình đã làm nhóm nào. Một điểm nữa cần lưu ý là tên gọi của vị trí trên tin đang tuyển rất đa dạng.
Trên hệ thống CareerViet, cùng một nội dung công việc xuất hiện dưới nhiều tên khác nhau. Phổ biến nhất là Chuyên viên kế toán quản trị, Kế toán quản trị dự án và Kế toán nội bộ. Một số doanh nghiệp còn gọi là Chuyên viên đối tác tài chính Financial Planning and Analysis (FP&A), tức hoạch định và phân tích tài chính. Người tìm việc nên tra theo cả bốn tên gọi này. Chỉ gõ đúng một cụm sẽ bỏ sót phần lớn cơ hội việc làm đang mở. Dù mang tên nào, các vị trí này đều được trả theo cùng một thang thu nhập.
Thu thập dữ liệu, lập báo cáo và phân tích chênh lệch là các công việc chính của kế toán quản trị
Mức lương kế toán quản trị trung bình khoảng 15,1 triệu đồng mỗi tháng, đi từ 13,4 triệu đồng ở nhóm mới vào nghề lên khoảng 21 triệu đồng khi giữ ghế kế toán trưởng. Khoảng cách giữa hai đầu không quá lớn, nhưng mỗi nấc lại gắn với phạm vi trách nhiệm khác hẳn.
Các ứng viên có thể tham khảo 4 mốc lương trong bảng dưới đây:
| Cấp bậc | Mức lương tham khảo |
|---|---|
| Chuyên viên kế toán quản trị, 1 đến 4 năm kinh nghiệm | 13,4 triệu đồng mỗi tháng |
| Chuyên viên kế toán quản trị, 5 đến 9 năm kinh nghiệm | 15,7 triệu đồng mỗi tháng |
| Kế toán trưởng tại Hà Nội | 21,5 triệu đồng mỗi tháng |
| Kế toán trưởng tại TP.HCM | 22,8 triệu đồng mỗi tháng |
Cả 4 mốc lương trên được tổng hợp từ VietnamSalary, tính đến {update_day}. Bước tăng thu nhập rõ rệt nhất rơi vào lúc ứng viên chuyển sang vai trò phụ trách cả bộ máy kế toán, còn thêm vài năm kinh nghiệm ở cùng một vị trí chỉ nâng lương ở mức vừa phải. Trên các tin việc làm đang đăng tại CareerViet, dải lương ghi công khai cho nhóm vị trí này trải từ 8 triệu đồng tới 30 triệu đồng, tùy quy mô doanh nghiệp và mức độ phức tạp của hệ thống chi phí. Thứ quyết định một ứng viên đứng ở mốc nào trong bảng chính là nền chuyên môn tích lũy được.
Trước khi bước vào vòng thương lượng, các ứng viên có thể tra cứu mức lương trên VietnamSalary theo đúng chức danh và khu vực của mình.
Mức lương kế toán quản trị tăng theo từng cấp bậc
Vị trí này yêu cầu bằng cử nhân nhóm ngành Kế toán, Kiểm toán hoặc Tài chính làm nền. Ngoài bằng cấp, ứng viên cần năng lực xử lý dữ liệu và khả năng diễn giải con số cho người không làm chuyên môn. Bằng cấp mở ra cơ hội cho vòng hồ sơ, nhưng thứ quyết định ở vòng phỏng vấn là kinh nghiệm thực tế với chi phí và giá thành.
Ứng viên kế toán quản trị cần tốt nghiệp chuyên ngành kế toán và đáp ứng 2 nhóm năng lực
Ứng viên nên tách rõ hai tầng năng lực. Trộn lẫn hai tầng này là lý do khiến nhiều người mới thấy vị trí kế toán quản trị quá khó để bắt đầu. Dưới đây là 3 năng lực bắt buộc phải có ngay từ khi ứng tuyển:
Ba năng lực vừa nêu là mức sàn để hồ sơ được xem xét. Khả năng đọc hiểu báo cáo tài chính là điều kiện tạo lợi thế nhanh nhất trong nhóm này. Lý do là ứng viên bổ sung được chỉ bằng một khóa học ngắn hạn, cộng vài tháng tự luyện trên báo cáo của doanh nghiệp niêm yết.
Bên cạnh đó là 4 năng lực tích lũy dần trong quá trình làm việc. Nhóm này quyết định tốc độ thăng tiến của ứng viên:
Bốn năng lực này không cần có đủ ngay từ ngày đầu, nhưng thiếu chúng thì người làm sẽ dừng lại ở mức thực hiện báo cáo theo mẫu có sẵn. Thứ tự tích lũy hợp lý nhất bám theo chính lộ trình nghề nghiệp của vị trí.
Lộ trình thăng tiến của kế toán quản trị thường đi qua 4 nấc, mỗi nấc cách nhau khoảng hai tới ba năm và gắn với một phạm vi trách nhiệm rộng hơn nấc trước. Người mới hiếm khi vào thẳng vị trí quản trị mà thường bắt đầu từ một phần hành kế toán cụ thể.
Dưới đây là 4 nấc thăng tiến phổ biến nhất của nghề:
4 nấc nêu trên là lộ trình thăng tiến phổ biến trong nghề kế toán quản trị, không phải con đường duy nhất. Nhiều người khi thăng tiến lên nấc thứ 3 lựa chọn chuyển hướng sang phân tích tài chính FP&A hoặc sang kiểm soát nội bộ, hai hướng đều tận dụng được nền chi phí và dự toán đã có. Việc chọn đi thẳng hay rẽ ngang phụ thuộc phần lớn vào loại doanh nghiệp mà ứng viên muốn gắn bó.
4 bậc trong lộ trình thăng tiến từ kế toán thành phần đến kế toán trưởng
Nhu cầu tuyển dụng kế toán quản trị tập trung ở doanh nghiệp sản xuất, xây dựng và bán lẻ, nơi chi phí phải bóc tới từng công trình hoặc từng dòng sản phẩm. Trên hệ thống CareerViet hiện có hơn 4.000 cơ hội việc làm thuộc nhóm này, tính đến {update_day}.
Đặc điểm chung của các doanh nghiệp này là chi phí biến động mạnh theo sản lượng. Một nhà máy cần biết giá thành từng lô hàng, còn một đơn vị xây dựng cần biết lãi lỗ của từng hạng mục công trình. Cả hai đều cần người theo sát số liệu thay vì chỉ chốt sổ cuối kỳ.
Xét theo địa bàn, nguồn tin việc làm không phân bố đều. Việc làm TPHCM và việc làm Bình Dương chiếm phần lớn cơ hội nhờ mật độ nhà máy cùng doanh nghiệp thương mại dày đặc.
Việc làm Đồng Nai tập trung ở nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong khu công nghiệp. Tại đây, hệ thống báo cáo quản trị thường vận hành theo chuẩn của tập đoàn mẹ. Ở miền Trung và miền Tây, việc làm Đà Nẵng cùng việc làm Cần Thơ có ít tin đang tuyển hơn, bù lại mức độ cạnh tranh cũng nhẹ hơn.
Riêng trong khu vực nội thành, việc làm Quận 5 cũ là nơi tập trung nhiều doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ. Tại các doanh nghiệp này, vị trí kế toán thường sẽ đảm nhiệm luôn phần việc báo cáo quản trị, đây chính là môi trường giúp người tìm việc học nghề rất nhanh.
Về công nghệ, trí tuệ nhân tạo đang phân chia lại công việc của vị trí kế toán quản trị theo 2 hướng rõ rệt:
Cách phân chia này sẽ có lợi cho các ứng viên biết cách đọc và phân tích dữ liệu. Các nhóm công việc thủ công bị thu hẹp lại sẽ giúp vị trí kế toán quản trị có nhiều thời gian hơn cho việc phân tích. Đây cũng là phần năng lực sẽ giúp ứng viên có thể đạt tới mức thu nhập của chuyên viên cao cấp và kế toán trưởng. Bù lại, phần việc còn lại sẽ đòi hỏi một số tố chất mà không phải ai học ngành kế toán cũng cảm thấy thoải mái.
AI giúp tổng hợp số liệu và xây dựng báo cáo
Vị trí kế toán quản trị phù hợp với người thích truy nguyên nhân đằng sau con số và sẵn sàng bảo vệ quan điểm trước cấp trên. Áp lực chính đến từ sức nặng của quyết định, bởi số liệu bộ phận này đưa ra dẫn thẳng tới việc cắt chi phí hay dừng một dòng sản phẩm.
Một hiểu nhầm phổ biến là nghề này sẽ đòi hỏi năng khiếu tính toán. Nếu nhìn vào 5 nội dung mà Thông tư 53 liệt kê, phần lớn thời gian sẽ dành cho việc nắm bắt, hiểu rõ hoạt động kinh doanh rồi đến diễn giải số liệu, không phải chỉ là thao tác tính toán đơn thuần. Các phép tính vốn đã nằm trong phần mềm, phần còn lại cho người làm kế toán quản trị chính là tìm ra lời giải cho câu hỏi vì sao con số ra như vậy.
Dưới đây là 3 tố chất cần có đối với những người trụ lại lâu với vị trí này:
Ba tố chất trên đều rèn được, nhưng khả năng giữ quan điểm khi bị phản biện là yếu tố tạo khác biệt rõ nhất giữa một người dựng báo cáo và một người được ban lãnh đạo hỏi ý kiến. Ngược lại, ứng viên chỉ thích làm việc với quy trình cố định và ngại tranh luận thường hợp hơn với kế toán tài chính hoặc kế toán thuế.
Về nhược điểm, vị trí này có 2 điểm các ứng viên cần cân nhắc trước khi theo đuổi. Thứ nhất, kết quả công việc sẽ khó có thể nhận thấy ngay, vì một bản dự toán chính xác chỉ chứng minh được giá trị sau vài kỳ. Thứ hai, ở doanh nghiệp chưa có hệ thống dữ liệu tốt, người làm sẽ mất phần lớn thời gian cho việc thu thập số liệu thay vì phân tích. Ứng viên nên hỏi rõ về hệ thống báo cáo hiện có ngay trong buổi phỏng vấn.
Người mới hoặc người trái ngành nên đi theo 4 việc dưới đây thay vì học dàn trải mọi kỹ năng cùng lúc. Mỗi việc đều hoàn thành được trong vài tháng nếu kết hợp học và làm thật. Thứ tự đi từ nền tảng chuyên môn tới khâu hồ sơ:
Bốn việc trên xếp theo thứ tự ưu tiên chứ không phải theo thứ tự bắt buộc. Việc chuẩn hóa hồ sơ nên làm song song ngay từ đầu. Hồ sơ đầy đủ giúp tính năng AI Matching của CareerViet gợi ý đúng nhóm tin sát với kinh nghiệm thực tế của ứng viên.
Sau khi hồ sơ đã sẵn sàng, các ứng viên có thể vào trang việc làm kế toán quản trị để xem những tin đang tuyển kèm mức lương công khai. Chức năng tìm việc làm trên CareerViet cho phép lọc theo khu vực, mức lương và số năm kinh nghiệm, nên người tìm việc thu hẹp được danh sách chỉ trong vài thao tác. Trong quá trình đó, vài thắc mắc thường lặp lại ở người mới tìm hiểu vị trí này.
Dưới đây là 4 câu hỏi thường gặp nhất khi tìm hiểu về vị trí kế toán quản trị. Nội dung tập trung vào ranh giới với các vị trí dễ nhầm, khả năng chuyển ngành, tác động của công nghệ và thời gian cần có để lên kế toán trưởng.
Hai vị trí khác nhau ở mục tiêu công việc. Kế toán quản trị dựng số liệu chi phí và dự toán để ban lãnh đạo ra quyết định kinh doanh. Trong khi đó, kiểm soát nội bộ kiểm tra xem các bộ phận có làm đúng quy trình đã ban hành hay không. Một bên tạo thông tin cho quyết định, một bên chặn sai sót và gian lận.
Có, nhưng ứng viên trái ngành cần đi qua nền kế toán cơ bản trước. Nhà tuyển dụng gần như luôn yêu cầu ứng viên đọc được sổ sách và hiểu cách hạch toán chi phí. Người tốt nghiệp ngành gần như Tài chính, Kinh tế hoặc Quản trị kinh doanh thường mất một tới hai năm làm phần hành kế toán trước khi chuyển hẳn sang mảng quản trị.
Không. Trí tuệ nhân tạo xử lý được phần tổng hợp và dựng báo cáo. Phần không thể thay thế được chính là người chịu trách nhiệm về khuyến nghị đưa ra. Chọn giả định cho bản dự toán hay bảo vệ con số trước ban giám đốc đều gắn với trách nhiệm cá nhân. Doanh nghiệp vẫn cần một người đứng tên cho những quyết định đó.
Thông thường từ 5 năm kinh nghiệm trở lên, tính từ lúc bắt đầu làm kế toán. Ngoài thời gian công tác, ứng viên còn cần chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng theo quy định. Người có bằng đại học cần ít nhất hai năm kinh nghiệm kế toán, còn người có bằng trung cấp hoặc cao đẳng cần ít nhất ba năm trước khi được xét.
Kế toán quản trị là hướng đi dành cho người thích dùng con số để tác động tới quyết định kinh doanh, chứ không dừng lại ở việc ghi nhận đúng nghiệp vụ. Vị trí này có mức thu nhập rõ ràng, lộ trình cụ thể và nhu cầu tuyển ổn định ở nhóm doanh nghiệp sản xuất, đổi lại sẽ yêu cầu khả năng bảo vệ quan điểm trước ban lãnh đạo. Các ứng viên nếu thấy mình phù hợp với tính chất công việc kế toán quản trị có thể bắt đầu bằng việc hoàn thiện hồ sơ trên CareerViet, sau đó theo dõi các cơ hội việc làm phù hợp với khả năng của mình.
Nguồn: CareerViet