Tư Duy Sáng Tạo: Kỹ Năng Tăng Trưởng Thứ 4 Toàn Cầu Đến 2030 Theo WEF

Có những cuộc họp mà ai cũng gật đầu với phương án quen thuộc và chỉ một người dám hỏi: "Nếu làm khác đi thì sao?". Câu hỏi ấy đáng giá hơn nhiều người nghĩ, bởi phía sau nó là một kỹ năng đang được doanh nghiệp toàn cầu săn đón: Tư duy sáng tạo.

Tiếp nối loạt bài về Top 10 kỹ năng tăng trưởng nhanh nhất đến năm 2030, CareerViet phân tích kỹ năng đứng vị trí thứ 4, Tư duy sáng tạo, cùng cách rèn luyện thực tế cho người đi làm ở mọi vị trí, không chỉ những ai làm trong lĩnh vực thiết kế hay nghệ thuật.

Theo báo cáo Future of Jobs 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), Tư duy sáng tạo (Creative thinking) nằm trong nhóm 10 kỹ năng tăng trưởng nhanh nhất giai đoạn 2025 - 2030, đứng ngay sau bộ ba kỹ năng công nghệ gồm AI & Big Data, Mạng lưới & An ninh mạng và Hiểu biết công nghệ. Khác với các kỹ năng công nghệ, đây là năng lực thuộc nhóm kỹ năng con người, và WEF xếp nó vào nhóm vừa là kỹ năng cốt lõi hiện nay, vừa tiếp tục tăng tầm quan trọng đến năm 2030. Vậy tư duy sáng tạo gồm những gì, vì sao doanh nghiệp ngày càng coi trọng và người đi làm nên rèn luyện thế nào? CareerViet sẽ giải đáp trong bài viết dưới đây.

Chú thích ảnh 1: Tư duy sáng tạo giúp người đi làm đưa ra cách tiếp cận mới cho những vấn đề quen thuộc

Tư duy sáng tạo là gì?

Tư duy sáng tạo là khả năng tạo ra ý tưởng mới, kết nối những thông tin tưởng chừng không liên quan và tìm ra cách giải quyết vấn đề khác với lối làm quen thuộc, sau đó thử nghiệm và hoàn thiện ý tưởng đó trong thực tế. Kỹ năng này không phải năng khiếu nghệ thuật mà là năng lực làm việc có thể rèn luyện.

Nói cách khác, sáng tạo trong công việc không dừng ở việc nghĩ ra điều mới. Người có tư duy sáng tạo còn biết chọn ý tưởng đáng thử, kiểm chứng bằng dữ liệu và điều chỉnh khi kết quả chưa như kỳ vọng. Vì vậy, kỹ năng này bổ trợ chặt chẽ cho tư duy phân tích, kỹ năng đứng đầu danh sách kỹ năng cốt lõi của doanh nghiệp theo WEF.

Tư duy sáng tạo: Kỹ năng tăng trưởng nhanh thứ 4 theo WEF 2025

Báo cáo Future of Jobs 2025 dựa trên khảo sát hơn 1.000 doanh nghiệp tại 55 nền kinh tế. Theo báo cáo, bên cạnh ba kỹ năng công nghệ dẫn đầu, tư duy sáng tạo cùng khả năng chống chịu, linh hoạt, thích ứng và sự tò mò, học hỏi suốt đời là những kỹ năng con người đang tăng tầm quan trọng. Một số điểm đáng chú ý:

• Tư duy sáng tạo xếp thứ 4 trong danh sách kỹ năng cốt lõi mà doanh nghiệp cần ở người lao động hiện nay, với khoảng 57% doanh nghiệp xem đây là kỹ năng cốt lõi. Phía trên là tư duy phân tích (gần 7/10 doanh nghiệp), khả năng chống chịu, linh hoạt, thích ứng và kỹ năng lãnh đạo, ảnh hưởng xã hội.
• Theo biểu đồ dự báo đến năm 2030, tư duy sáng tạo thuộc nhóm kỹ năng vừa là cốt lõi ở hiện tại, vừa tiếp tục tăng nhanh, cùng với AI & Big Data, tư duy phân tích, khả năng chống chịu, linh hoạt, thích ứng và hiểu biết công nghệ.
• Ngành Bảo hiểm và Quản lý quỹ hưu trí là ngành dự báo tầm quan trọng của tư duy sáng tạo tăng nhanh nhất.
• Khoảng 39% kỹ năng cốt lõi của người lao động sẽ thay đổi vào năm 2030, và 50% lực lượng lao động đã hoàn thành đào tạo trong các chương trình học tập của doanh nghiệp, tăng so với 41% của năm 2023.

Những dữ liệu này cho thấy doanh nghiệp không chỉ tìm người thành thạo công cụ, mà tìm cả người biết đặt câu hỏi mới và đề xuất hướng đi mới khi bối cảnh thay đổi.

Vì sao tư duy sáng tạo ngày càng quan trọng trong công việc?

Tư duy sáng tạo được coi trọng hơn nhờ ba yếu tố: môi trường kinh tế nhiều bất định, công nghệ tự động hóa phần việc lặp lại và nhu cầu tạo ra trải nghiệm khác biệt cho khách hàng.

• Bối cảnh kinh tế nhiều bất định: Theo WEF, tăng trưởng kinh tế chậm lại và các hạn chế thương mại toàn cầu gia tăng là những yếu tố làm tăng tầm quan trọng của tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng. Khi nguồn lực bị siết chặt, doanh nghiệp cần người tìm ra cách đổi mới và giữ khả năng cạnh tranh trong giới hạn sẵn có.
• Công nghệ bổ trợ chứ chưa thay thế con người: Nghiên cứu của Indeed trong báo cáo WEF đánh giá hơn 2.800 kỹ năng chi tiết và cho thấy chưa kỹ năng nào ở mức khả năng bị AI tạo sinh thay thế "rất cao" hiện nay, trong khi 69% kỹ năng ở mức thấp hoặc rất thấp. WEF nhận định AI tạo sinh chủ yếu bổ trợ công việc của con người, vì vậy khả năng phán đoán, đặt vấn đề và chọn hướng đi vẫn cần người thực hiện. Đây cũng là lý do người đi làm nên nắm vững AI & Big Data để dùng công nghệ làm đòn bẩy cho ý tưởng của mình.
• Nhu cầu tạo trải nghiệm khác biệt: WEF dự báo các kỹ năng thiết kế, trải nghiệm người dùng, marketing và truyền thông cũng tăng nhờ chuyển đổi số, phản ánh nhu cầu tạo ra trải nghiệm số liền mạch và hiểu hành vi người tiêu dùng.

Kỹ năng tư duy sáng tạo cụ thể gồm những gì?

Giống các kỹ năng trong loạt bài, tư duy sáng tạo có nhiều cấp độ. Mỗi vị trí chỉ cần đạt cấp độ phù hợp với vai trò của mình:

Cấp độ	Ai cần và cần gì
Sáng tạo trong công việc hằng ngày (căn bản)	Mọi vị trí: biết đặt câu hỏi về cách làm quen thuộc, đề xuất cải tiến nhỏ cho quy trình hiện tại và trình bày ý tưởng rõ ràng để người khác hiểu và góp ý.
Phát triển và thử nghiệm ý tưởng (trung cấp)	Chuyên viên, trưởng nhóm: kết nối thông tin từ nhiều nguồn, tổ chức buổi brainstorm có cấu trúc, thử nghiệm ở quy mô nhỏ và đo lường kết quả trước khi triển khai rộng.
Dẫn dắt đổi mới (nâng cao)	Quản lý, lãnh đạo: tạo môi trường an toàn để thử và sai, phân bổ nguồn lực cho thử nghiệm, biến ý tưởng thành sản phẩm, quy trình hoặc chiến dịch cụ thể. Ví dụ ở bộ phận nhân sự: thiết kế lại trải nghiệm ứng viên hoặc chương trình hội nhập nhân viên mới.

Với phần lớn người đi làm, hai cấp độ đầu là nền tảng tạo ra khác biệt rõ rệt khi làm việc nhóm. Cấp độ nâng cao thường gắn với vai trò quản lý và lãnh đạo.

Ngành và nhóm công việc nào cần tư duy sáng tạo nhiều nhất?

Theo WEF, ngành Bảo hiểm và Quản lý quỹ hưu trí dự báo tầm quan trọng của tư duy sáng tạo tăng nhanh nhất. Điều này cho thấy sáng tạo không chỉ cần ở các ngành truyền thông hay thiết kế, mà còn cần ở những lĩnh vực vốn gắn với quy trình chặt chẽ, nơi người làm phải tìm cách thiết kế sản phẩm và trải nghiệm khách hàng khác biệt.

Tại Việt Nam, một báo cáo khảo sát doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động trong nước (dẫn theo Báo Doanh nghiệp Hội nhập) nhận định rằng khi số hóa được thúc đẩy, việc phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng cao và khả năng sáng tạo là cần thiết để xây dựng năng lực cạnh tranh. Trong khi đó, theo Tanca State of HR Vietnam 2026 (dẫn theo VnEconomy), người lao động Việt Nam thuộc nhóm tiếp cận AI tạo sinh nhanh trong khu vực, nhưng khoảng cách giữa kỹ năng doanh nghiệp cần và kỹ năng có sẵn trên thị trường ngày càng rộng. Khi công cụ ai cũng dùng được, khả năng đưa ra ý tưởng và cách làm khác biệt trở thành lợi thế phân biệt giữa các ứng viên.

Một số ví dụ về cách kỹ năng này thể hiện ở từng nhóm công việc:

• Marketing - Truyền thông: Phát triển ý tưởng chiến dịch, góc nội dung và hình thức thể hiện mới để nổi bật giữa nhiều nội dung tương tự.
• Nhân sự - Tuyển dụng: Thiết kế trải nghiệm ứng viên, xây dựng thương hiệu nhà tuyển dụng và chương trình gắn kết nhân viên theo cách riêng của doanh nghiệp.
• Sản phẩm - Thiết kế: Hiểu nhu cầu người dùng và đề xuất giải pháp cho các vấn đề chưa có lời giải sẵn.
• Kinh doanh - Chăm sóc khách hàng: Tìm cách tiếp cận khách hàng và xử lý tình huống khó theo hướng mới thay vì lặp lại kịch bản cũ.
• Vận hành - Sản xuất: Cải tiến quy trình, giảm lãng phí và tìm cách làm việc hiệu quả hơn trong giới hạn nguồn lực.

Lưu ý: Các ví dụ theo nhóm công việc ở trên mang tính minh họa theo thực tế công việc, không phải số liệu khảo sát của WEF.

Làm sao để rèn luyện tư duy sáng tạo trong công việc?

Tư duy sáng tạo phát triển qua thói quen hằng ngày hơn là cảm hứng bất chợt. Người đi làm có thể bắt đầu từ việc thay đổi cách đặt câu hỏi, sau đó mở rộng sang thử nghiệm và học hỏi từ nhiều lĩnh vực.

• Tập đặt câu hỏi "nếu làm khác đi thì sao?": Với mỗi quy trình quen thuộc, thử nghĩ ra ít nhất hai cách làm khác trước khi chọn cách làm sẵn có. Thói quen nhỏ này giúp thoát khỏi lối mòn mà không cần thay đổi lớn.
• Kết nối ý tưởng từ nhiều lĩnh vực: Đọc, quan sát và học hỏi cả những lĩnh vực ngoài chuyên môn, sau đó ghi lại những điểm có thể áp dụng vào công việc của mình.
• Thử nghiệm nhỏ trước khi đầu tư lớn: Chọn một ý tưởng, thử ở quy mô nhỏ, đo lường kết quả và rút kinh nghiệm. Cách làm này giảm rủi ro và biến ý tưởng thành bằng chứng năng lực cho hồ sơ.
• Dùng công nghệ làm đối tác brainstorm: Sử dụng công cụ AI để gợi ý hướng tiếp cận, phản biện ý tưởng hoặc thử nhiều biến thể, nhưng người làm vẫn là người chọn và chịu trách nhiệm với quyết định cuối cùng. Chi tiết ở bài về AI & Big Data.
• Nuôi dưỡng sự tò mò và học hỏi suốt đời: WEF xếp tò mò và học tập suốt đời cùng nhóm kỹ năng đang tăng. Dành thời gian đều đặn để học một chủ đề mới là nguồn nguyên liệu cho ý tưởng.
• Ở cấp tổ chức: Tạo không gian để nhân viên đề xuất và thử nghiệm ý tưởng, ghi nhận cả những thử nghiệm chưa thành công và chia sẻ bài học chung để văn hóa đổi mới không phụ thuộc vào một vài cá nhân.

Câu hỏi thường gặp

Tư duy sáng tạo có phải năng khiếu bẩm sinh không?

Không hoàn toàn. Tư duy sáng tạo gồm nhiều thói quen có thể rèn luyện như đặt câu hỏi, kết nối ý tưởng, thử nghiệm và học từ phản hồi. Mỗi người có điểm xuất phát khác nhau, nhưng việc luyện tập đều đặn trong công việc thực tế giúp kỹ năng này tiến bộ rõ rệt, kể cả với những vị trí không liên quan đến thiết kế hay nghệ thuật.

Làm sao thể hiện tư duy sáng tạo trong CV và buổi phỏng vấn?

Thay vì chỉ ghi "sáng tạo, năng động", nên nêu một tình huống cụ thể: vấn đề gặp phải, ý tưởng bạn đề xuất và kết quả đạt được, ví dụ: "Đề xuất định dạng nội dung mới cho kênh mạng xã hội, tăng tương tác của bài đăng so với tháng trước" (ví dụ minh họa). Trong phỏng vấn, bạn có thể kể lại một lần ý tưởng của mình chưa thành công và bài học rút ra, vì đây cũng là bằng chứng của tư duy thử nghiệm. Bạn có thể tham khảo thêm các mẫu trình bày tại CV Hay.

Ứng dụng tư duy sáng tạo vào lộ trình sự nghiệp

Quay lại câu hỏi "nếu làm khác đi thì sao?", câu trả lời không nhất thiết là một ý tưởng lớn. Phần lớn giá trị đến từ những cải tiến nhỏ được thử nghiệm đều đặn và rút kinh nghiệm kịp thời. Khi công cụ ngày càng dễ tiếp cận với mọi người, khả năng nhìn ra vấn đề, đề xuất hướng đi mới và chọn được ý tưởng đáng thử sẽ là điểm khiến người đi làm khác biệt. Cùng với AI & Big Data, Mạng lưới & An ninh mạng và Hiểu biết công nghệ, Tư duy sáng tạo là kỹ năng thứ 4 trong Top 10 kỹ năng của tương lai theo WEF, và là cầu nối giữa nhóm kỹ năng công nghệ với nhóm kỹ năng con người. WEF cũng nhấn mạnh sự cần thiết của lực lượng lao động biết kết hợp kỹ năng chuyên môn với các kỹ năng như tư duy sáng tạo, khả năng thích ứng và học tập suốt đời.

Khám phá các cơ hội việc làm phù hợp với năng lực của bạn tại CareerViet.vn, hoặc tham khảo lộ trình phát triển sự nghiệp với công cụ CareerMap.

---

Nguồn tham khảo:
World Economic Forum. (2025). Future of Jobs Report 2025, chương 3 Skills outlook. weforum.org.
Indeed (trong báo cáo Future of Jobs 2025 của WEF). (2025). Generative AI and human-centred skills.
Báo Doanh nghiệp Hội nhập. (2026). Thiếu vị trí quản lý cấp trung, công ty Nhật Bản tại Việt Nam gặp khó khăn trong tuyển dụng. doanhnghiephoinhap.vn.
VnEconomy. (24/08/2026). Tending the talent pipeline en.vneconomy.vn.
(Cập nhật theo Báo cáo Future of Jobs 2025 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), dưới góc nhìn dành cho người đi làm và nhà quản lý tại Việt Nam.)