Giải quyết khoảng trống kỹ năng AI bằng cách tái thiết tổ chức theo hướng thích ứng

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cách doanh nghiệp vận hành với tốc độ chưa từng có. Tuy nhiên, khoảng cách giữa tốc độ phát triển của công nghệ và khả năng thích ứng của lực lượng lao động vẫn là một trong những rào cản lớn nhất khiến nhiều tổ chức chưa thể khai thác hết giá trị mà AI mang lại.

Để tận dụng AI hiệu quả, doanh nghiệp không chỉ cần đầu tư vào công nghệ mà còn phải xây dựng một tổ chức có khả năng thích ứng, nơi lãnh đạo, nhân sự và quy trình làm việc cùng phát triển theo sự thay đổi của AI. Cùng CareerViet tìm hiểu ba bước giúp doanh nghiệp thu hẹp khoảng cách kỹ năng AI và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Mặc dù cụm từ "thay đổi chưa từng có" đã trở thành cách diễn đạt quen thuộc khi nói về kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng trên thực tế, sự gián đoạn không phải là điều mới mẻ. Các tổ chức từ lâu đã phải đối mặt với những biến động về công nghệ, kinh tế và xã hội.

Điều thực sự khác biệt ngày nay là tốc độ mà những biến động đó diễn ra và tác động đồng thời đến cách doanh nghiệp vận hành. Vì vậy, điều chưa từng có không nằm ở bản thân sự thay đổi, mà ở khả năng thích ứng với tốc độ thay đổi.

Trong cuộc đua ứng dụng AI, nhiều doanh nghiệp đang nhầm lẫn giữa động lực triển khai và tiến bộ thực sự. Các công cụ AI liên tục được đưa vào sử dụng, nhiều dự án thử nghiệm được triển khai và niềm tin vào AI ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, năng lực cần thiết để tạo ra giá trị từ AI vẫn chưa được phát triển tương xứng.

Báo cáo Slalom 2026 AI Research Report cho thấy một nghịch lý đáng chú ý: 68% lãnh đạo và nhân viên tin rằng họ có thể theo kịp tốc độ phát triển của AI, nhưng 93% lại thừa nhận rằng những rào cản về nguồn nhân lực như thiếu kỹ năng và chương trình đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu đang làm chậm quá trình chuyển đổi.

Đây cũng là thách thức mà nhiều doanh nghiệp phải giải quyết khi xây dựng lực lượng lao động sẵn sàng cho kỷ nguyên AI.

Để thu hẹp khoảng cách về năng lực này, trước tiên doanh nghiệp cần thiết kế lại tổ chức để có thể thích ứng với tốc độ phát triển của AI. Tuy nhiên, khả năng thích ứng không tự hình thành mà phải được xây dựng thông qua những bước đi có chủ đích nhằm gắn kết giữa lãnh đạo, nhân tài và hoạt động tạo ra giá trị.

Bước 1: Phát triển đội ngũ lãnh đạo coi trọng tư duy khám phá hơn là chuyên môn sẵn có

Trong nhiều năm, các nhà lãnh đạo được đào tạo để trở thành những người điều hành hiệu quả, được ghi nhận nhờ kiến thức chuyên môn, khả năng ra quyết định và hiệu suất làm việc.

Tuy nhiên, một tổ chức có khả năng thích ứng cần những phẩm chất khác. Doanh nghiệp cần những nhà lãnh đạo có thể vượt ra khỏi phạm vi chuyên môn của mình, sẵn sàng đặt câu hỏi về những giả định cũ và dẫn dắt đội ngũ bằng sự rõ ràng trong định hướng, thay vì chỉ bằng quyền kiểm soát.

Điều đó đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải phát triển những năng lực mới, bao gồm:

• Ưu tiên sự tò mò hơn là sự chắc chắn.
• Tập trung phân tích và diễn giải vấn đề trước khi vội tìm lời giải.
• Khuyến khích đồng sáng tạo (co-creation) thay vì chỉ đưa ra chỉ đạo từ cấp trên.
• Sẵn sàng nói: "Tôi chưa biết. Hãy cùng tìm ra câu trả lời."

Những năng lực này không thể hình thành chỉ sau một khóa đào tạo ngắn ngày hay nhờ sử dụng một công cụ AI phổ biến.

Để xây dựng đội ngũ lãnh đạo có tư duy phản biện và khả năng giải quyết những vấn đề phức tạp, doanh nghiệp cần đầu tư vào quá trình học tập trong thực tiễn, chương trình cố vấn dành cho lãnh đạo và các hoạt động hợp tác liên phòng ban.

Đây cũng là nhóm kỹ năng ngày càng được đánh giá cao đối với các vị trí như việc làm HR, tuyển dụng Talent Acquisition hay việc làm Nhân sự, khi vai trò của họ không còn dừng ở quản lý con người mà còn là dẫn dắt sự thay đổi trong tổ chức.

Khả năng thích ứng chỉ được hình thành thông qua trải nghiệm lặp lại. Khi việc học được gắn với các quyết định thực tế trong công việc, doanh nghiệp sẽ xây dựng được đội ngũ lãnh đạo có đủ năng lực để duy trì đổi mới trong dài hạn.

Bước 2: Biến Agentic AI trở thành đòn bẩy cho tiềm năng của con người

Khi đội ngũ lãnh đạo đã sẵn sàng thích ứng, bước tiếp theo là tái thiết kế cách thức công việc được phân chia giữa con người và AI.

Mặc dù Agentic AI giúp doanh nghiệp vận hành nhanh hơn và hiệu quả hơn, lợi thế của con người vẫn nằm ở khả năng định hướng cách các hệ thống AI được triển khai, diễn giải và liên tục cải thiện. AI có thể mở rộng năng lực thực thi, nhưng chính con người mới mang đến bối cảnh, khả năng phán đoán và trách nhiệm để đưa ra những quyết định đúng đắn.

Thay vì thay thế hoàn toàn một vị trí công việc, giá trị thực sự của AI nằm ở việc tự động hóa các tác vụ lặp lại trong từng vai trò, từ đó giúp nhân sự dành nhiều thời gian hơn cho các hoạt động đòi hỏi tính sáng tạo, tư duy phản biện và giải quyết vấn đề.

Đây cũng là xu hướng đang định hình nhiều việc làm Business Analyst, việc làm Marketing hay việc làm Kế toán, khi AI ngày càng đảm nhận nhiều công việc mang tính tác nghiệp để con người tập trung vào những nhiệm vụ tạo ra giá trị cao hơn.

Để hiện thực hóa sự chuyển đổi này, doanh nghiệp cần:

• Đánh giá lại cách phân chia công việc. Thường xuyên rà soát những nhiệm vụ AI đã có thể đảm nhận ở thời điểm hiện tại, những công việc có khả năng tự động hóa trong vòng 18–24 tháng tới và những nhiệm vụ vẫn cần con người thực hiện dựa trên mức độ phức tạp, giá trị kinh doanh và yếu tố phán đoán.
• Thiết kế lại quy trình trước khi tự động hóa. Doanh nghiệp cần đơn giản hóa toàn bộ quy trình làm việc trước khi ứng dụng AI. Nếu không, AI chỉ giúp những quy trình thiếu hiệu quả được vận hành nhanh hơn, trong khi đội ngũ vẫn phải xử lý các vấn đề phát sinh phía sau.
• Đưa kết quả làm việc với AI trở thành một phần của công việc. Vai trò và trách nhiệm của nhân viên cần được điều chỉnh để phản ánh việc quản lý và khai thác hiệu quả các kết quả do AI tạo ra. Đồng thời, những đóng góp này cũng cần được ghi nhận thông qua cơ chế khen thưởng hoặc lộ trình phát triển nghề nghiệp.
• Tạo điều kiện để thử nghiệm. Doanh nghiệp nên trang bị cho đội ngũ các chương trình đào tạo thực hành, thiết lập các nguyên tắc kiểm soát (guardrails) và cơ chế phản hồi liên tục để nhân viên có thể thử nghiệm, học hỏi và cải thiện việc ứng dụng AI trong môi trường an toàn.

Khi nền tảng này được xây dựng vững chắc, Agentic AI sẽ không thay thế con người mà trở thành công cụ giúp phát huy tối đa tiềm năng của lực lượng lao động.

Bước 3: Xem việc tạo ra giá trị như một danh mục đầu tư

Agentic AI đang mở rộng giới hạn về giá trị mà doanh nghiệp có thể tạo ra. Tuy nhiên, giá trị đó thường xuất hiện theo những cách mà các mô hình tính toán truyền thống khó có thể dự đoán.

Các phương pháp đo lường lợi tức đầu tư (ROI) theo cách truyền thống thường không còn phù hợp trước tốc độ và mức độ biến động của AI. Ngược lại, những doanh nghiệp có khả năng thích ứng sẽ áp dụng cách tiếp cận linh hoạt hơn.

Thay vì xây dựng những kế hoạch kinh doanh cố định ngay từ đầu, họ liên tục thử nghiệm với quy mô nhỏ, đưa ra các ước tính ban đầu và đánh giá kết quả theo từng khoảng giá trị. Khi có thêm dữ liệu và bằng chứng thực tế, ROI sẽ được hoàn thiện qua từng vòng lặp, giúp doanh nghiệp tự tin mở rộng những sáng kiến mang lại hiệu quả.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng có thể gia tăng giá trị ngay từ giai đoạn đầu bằng cách:

• Đánh giá mức độ sẵn sàng của tổ chức, bao gồm dữ liệu, hạ tầng công nghệ và cơ chế quản trị, trước khi quyết định tự phát triển hay mua giải pháp AI dựa trên tốc độ triển khai, mức độ rủi ro và giá trị dài hạn.
• Ưu tiên tính khả thi hơn tính mới lạ, tránh đầu tư vào những ý tưởng ấn tượng nhưng khó triển khai trong thực tế.
• Thử nghiệm nhanh và đo lường sớm, đồng thời thiết lập các vòng phản hồi ngắn để liên tục điều chỉnh và tối ưu hiệu quả đầu tư.
• Đánh giá kết quả ở từng bước trong quy trình AI, xây dựng các cơ chế kiểm soát phù hợp để bảo đảm chất lượng đầu ra khi AI được mở rộng trên quy mô lớn.
• Xem hoạt động phổ cập AI trong tổ chức là một nguồn tạo giá trị, bởi chỉ khi nhân viên thực sự sử dụng AI trong công việc hằng ngày thì doanh nghiệp mới có thể khai thác hết lợi ích từ các khoản đầu tư vào công nghệ.

Những nguyên tắc này đặc biệt quan trọng đối với các việc làm Quản lý dự án, tuyển dụng Product Manager hay tuyển dụng Project Manager, nơi hiệu quả của AI không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn vào khả năng triển khai trong toàn tổ chức.

Từ nền tảng đó, các nhà lãnh đạo có thể xây dựng một danh mục đầu tư ROI cân bằng, kết hợp hai hướng tiếp cận:

• Các giải pháp AI phục vụ những trường hợp sử dụng (use case) cụ thể, mang lại hiệu quả trong ngắn hạn.
• Các hoạt động phổ cập AI trong toàn doanh nghiệp, giúp AI trở thành một phần của công việc hằng ngày và tạo ra giá trị bền vững theo thời gian.

Hai hướng tiếp cận này đều cần thiết và bổ trợ cho nhau.

Xây dựng một tổ chức có khả năng thích ứng trong tương lai

AI không còn đơn thuần là câu chuyện về đổi mới công nghệ.

Quan trọng hơn, AI đang buộc các nhà lãnh đạo và đội ngũ phải xem lại cách họ cùng nhau tạo ra đổi mới và giá trị cho tổ chức.

Những doanh nghiệp coi khả năng thích ứng là một phần trong cách học hỏi, vận hành và phát triển sẽ có nhiều cơ hội hơn để thu hẹp khoảng cách về năng lực AI, đồng thời biến những thách thức hôm nay thành động lực cho sự chuyển đổi trong tương lai.

Kết luận

Để thu hẹp khoảng cách kỹ năng AI, doanh nghiệp cần nhiều hơn việc triển khai các công cụ công nghệ mới. Điều quan trọng là xây dựng một tổ chức có khả năng thích ứng, nơi đội ngũ lãnh đạo sẵn sàng thay đổi, nhân viên được trao cơ hội học hỏi và AI trở thành công cụ hỗ trợ nâng cao năng lực của con người thay vì thay thế con người. Chỉ khi năng lực tổ chức phát triển song hành với công nghệ, AI mới thực sự tạo ra giá trị bền vững.

Đồng hành cùng doanh nghiệp và người lao động, CareerViet không ngừng cập nhật xu hướng nghề nghiệp, cung cấp hệ sinh thái hỗ trợ tuyển dụng và phát triển sự nghiệp thông qua CV Hay và AI Matching, giúp kết nối đúng người với đúng cơ hội. Với những nỗ lực đổi mới không ngừng, CareerViet đã được ghi nhận tại Giải thưởng Sao Khuê 2026 và Vietnam Impact Awards 2026, tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong việc đồng hành cùng doanh nghiệp và nguồn nhân lực trên hành trình chuyển đổi số.